De mythe van schoon vliegen

Het geloof in techniek als oplossing voor de enorme groei van de broeikasgasemissies door de luchtvaart is onterecht. Gemiddelde winst per jaar in brandstofefficiency van nieuwe vliegtuigtypes is minder dan 1%. Dat helpt weinig tegen de 4 tot 5% groei van de luchtvaart. En toch houden luchtvaartsector, media en publiek de technologiemythe in stand. Zo suggereert de sector dat de recent uitgevoerde experimenten met zonnevliegtuigen een voorbode zijn voor emissieloze luchtvaart. Maar dat zonnevliegtuigje heeft een vleugel zo groot als die van een Jumbojet nodig om één mens met 100 km/uur door de lucht te vervoeren. De energiedichtheid van de zon is een factor 100 te laag voor een bruikbaar passagiersvliegtuig. Natuurlijk, allerlei andere technologieën op het gebied van aerodynamica en motoren bestaan, helpen echt en worden ook al steeds meer toegepast. Als voormalige vliegtuigontwerper bij Fokker heb ik daar ook aan bijgedragen. En het zijn die technieken die de huidige verbeteringen van 1% per jaar mogelijk maken. Veel meer zit daar domweg niet in.

Maar hoe zit het dan met bio-kerosine? Dat zou toch de snelste manier moeten zijn om van de emissies af te komen? Helaas, duurzame bio-kerosine bestaat voorlopig nog niet. Palmolieplantages veroorzaken jaarlijks enorme kaalslag en oerwoudbranden in Indonesië door de enorme groei ervan. In 2013 werd 50 Mton palmolie geproduceerd, terwijl toen de luchtvaart 285 Mton kerosine verbruikte. Zoals het nu in die teelt toegaat zou dat een (klimaat-)ramp opleveren. Ook is geen enkele biobrandstof in staat aan alle duurzaamheidsvoorwaarden te voldoen. De ene gebruikt heel veel ruimte, de ander kost meer energie bij de productie dan het oplevert bij verbranding, de derde is veel te duur. De komende drie tot vier decennia is massale productie van duurzame bio-kerosine zeer onwaarschijnlijk. En dan nog: vrijwel geen enkele biobrandstof is in staat meer dan 80% emissies te reduceren ten opzichte van kerosine. Dus hoe kun je daarmee naar 80% lagere emissies komen als je de luchtvaart ongelimiteerd laat groeien.

Wat dan? Het gaat niet om minder vakanties maar om minder ver en liefst meer per trein of bus. Verder investeren in Schiphol is onverenigbaar met de doelen die de Nederlandse regering bij de Parijse klimaatconventie heeft onderschreven. Waar blijven die snelle internationale spoorverbindingen? Blijven geloven in de technologiemythe van onbegrensde groei is reuze makkelijk. Maar waarom gebruiken we onze hersens niet liever om slimmer om te gaan met de keuze van luchtvaartmaatschappij, accommodatie, routes, vervoerwijze, bestemmingen en activiteiten. Daarmee is al zoveel te winnen! En het leidt vast tot innovatieve reizen. Onze ‘carbon calculator’ voor de reissector, Carmacal, die op 7 april 2016 de WTTC innovatie prijs won kan daarbij helpen.