Transitie in toerisme
De gastvrijheidssector groeit wereldwijd en dat levert veel op. Met deze lusten komen ook de lasten, met als resultaat dat de toerist in veel steden ter discussie staat. Naast de verandering van sociale verhoudingen, is een verdere ongeremde groei van het wereldwijde toerisme ook ecologisch niet meer haalbaar en verantwoord. "De toeristenindustrie draagt inmiddels voor 8 procent bij aan de opwarming van de aarde. Het toerisme groeit veel sneller dan andere economische sectoren”, zo kopte Trouw eerder dit jaar. Het is daarom tijd voor een paradigmaverandering; van toerisme als doel naar toerisme als middel voor het vergroten van leefbaarheid, duurzaamheid en kwaliteit.
De gastvrijheidssector zit in een transitiefase. Transitie is een omslag waar een veelvoud van stakeholders bij betrokken is en een proces dat tijd kost. Een nieuwe situatie moet immers opgebouwd worden, terwijl de oude dient te worden afgebroken. Een fundamentele verandering met een omslag in termen van functies, structuur en cultuur. Deze tijdsgeest illustreert zich onder andere in de recente inauguratie van Bas Hillebrand als bijzonder hoogleraar op de leerstoel ‘Innovations in Tourism’ aan Nyenrode Business Universiteit. ANVR is initiator en sponsor van deze leerstoel, als middel om via een ecosysteembenadering innovatie in de (uitgaande) sector aan te jagen. Het is te hopen dat deze innovaties leiden tot een transitie naar een duurzame sector.
Deze verandering is ook zichtbaar bij Schiphol, waar men de toekomst van Schiphol in kwaliteit wil gaan uitdrukken. "Er is absoluut een nieuwe start nodig”, zo gaf de top van Schiphol in september al aan. Men wil opnieuw in gesprek met de omgeving van het vliegveld, de politiek en de luchtvaartmaatschappijen.
De tijdsgeest illustreert zich ook in het ontstaan van een nieuw ecosysteem binnen de Bestemming Nederland. Op 10 oktober vond in Deventer de eerste ToerismeTop plaats, waar NBTC een wenkend perspectief presenteerde om toerisme in Nederland ten dienste te laten zijn voor alle Nederlanders. Een nieuwe aanpak om te zorgen dat bewoners, bezoekers en bedrijven gaan profiteren van toerisme en de lusten en lasten evenrediger over Nederland verdeeld worden. Deze groei biedt kansen en nog zo veel meer uitdagingen. Het vraagt immers om ontwikkeling, management en het verleiden van bezoekers. En daarmee nieuwe stakeholders, nieuwe functies, nieuwe businessmodellen, nieuwe stimuleringsmaatregelen, wetten en regels, nieuwe rollen en verantwoordelijkheden, die passen bij de tijdgeest van duurzaam toerisme en bewuste bestemmingen. Dit vereist ook een actieve rol van de overheid – zowel op nationaal, regionaal als lokaal niveau.
CELTH ontwikkelt daarom een position paper met de werknaam ‘Bouwen aan bewuste bestemmingen’. In dit position paper plaatsen we de huidige situatie van gastvrijheidsbestemmingen in het juiste perspectief en schetsen we de rollen en functies die invulling vragen om de ontwikkeling duurzaam te laten plaatsvinden. We beogen hiermee bij te dragen aan een nieuw ecosysteem in de Bestemming Nederland. Een nieuw ecosysteem, waarin we als CELTH en de betrokken instituten een belangrijke onderzoeks- en kennisrol kunnen invullen.
