Hoe recreatieparken kunnen bijdragen aan de agro- en wooneconomie

Laatst werd ik ergens in het land gevraagd een discussie te leiden over de toekomst van de verblijfsrecreatie. Aanleiding was de verloedering van de campings en bungalowparken in de betreffende regio. Omdat veel bedrijven onderbezet zijn en dus geen geld verdienen, is er al jarenlang niets gedaan aan onderhoud of vernieuwing. Het gebruik van zulke ‘uitgewoonde’ accommodaties varieert. Naast recreanten, die hier voor heel weinig geld toch nog een (permanent?) groen plekje hebben, zijn er veel arbeidsmigranten en mensen die om verschillende redenen (echtscheiding, uithuisplaatsing, tijdelijke baan, etc.) tijdelijk geen fatsoenlijk huis ter beschikking hebben.

De plaats waar ik de discussie leidde staat niet op zichzelf. Niet-recreatief gebruik van vakantieparken komt in bijna alle tuinbouwgebieden rondom de grotere bevolkingsconcentraties voor. Denk aan West-Brabant, de Veluwerand, Noord-Limburg en de regio Amsterdam. Logisch, want hier is grote behoefte aan tijdelijke huisvesting voor zowel de stadsbewoners in nood als de arbeidsmigranten. En er zijn hier veel oude parken, want deze groene gebieden zijn vaak oorspronkelijk toeristengebieden voor de eerste generatie verblijfsrecreanten. Dus enerzijds is er veel vraag en anderzijds zijn er voldoende (oude!) recreatieve verblijfsaccommodaties voorhanden.

Buiten de overheid lijkt iedereen ook tevreden met deze ontwikkeling. De arbeidsmigrant heeft een goedkoop dak boven zijn hoofd, de overheid heeft geen omkijken naar huisvestingsproblemen van lastige doelgroepen en de recreatieondernemer heeft weer omzet. Toch valt de werkelijkheid veelal tegen. Veel parken verloederen namelijk in hoog tempo. Er zijn nauwelijks regels en de ondernemer weet bijna niet wie hij in zijn accommodatie heeft ondergebracht. Soms ontstaan er zelfs moderne vrijplaatsen waar illegaliteit en zelfs criminaliteit welig tieren. De politie heeft het al over de Nederlandse ‘no-go areas’, analoog aan de status van veel woonwagenkampen in de vorige eeuw.

De overheid reageert vaak pas als de situatie behoorlijk uit de hand loopt. Neem de West-Brabantse gemeente Zundert: hier zijn een camping (Fort Oranje) en een bungalowpark (Parc Patersven) hun recreatieve functie volledig kwijtgeraakt. Uit openstaande ramen klinken allerlei talen: niet die van Duitse of Franse toeristen, maar die van Roemeense, Bulgaarse en Poolse arbeidskrachten. Zij hebben nauwelijks leefruimte, omdat ze met velen in krappe recreatiewoningen worden gehuisvest. In hun vrije tijd vervelen ze zich en dat leidt dan weer tot irritaties, onderling of met andere bewoners van het park. In deze parken treft de politie ook wietplantages, ondergedoken illegalen en andere ongewenste bezoekers aan. Burgemeester Poppe van Zundert vat het mooi samen als ze stelt dat "hier alles gebeurt wat niet mag”.

Ik denk dat we minder defensief op dit nieuwe vraagstuk moeten reageren. Kreten als "De parken moeten weer een toeristische functie krijgen”, want "dat staat in het bestemmingsplan” of "wij vertikken het om in onze gemeente alle huisvestingsproblemen van de regio op te vangen” zijn in mijn ogen zinloos. We moeten begrijpen dat het hier om een afgeleide van de moderne woon- en agro-economie gaat en dat schept ook kansen. In de betreffende regio’s zal het toerisme nooit meer zo massaal zijn als enkele decennia geleden. Met andere woorden: hier is sprake van structurele, recreatieve overcapaciteit. Maar daarmee is niet gezegd dat de parken geen functie meer hebben.

Met een toenemende arbeidsimmigratie, flexibilisering van de arbeidsmarkt in het algemeen en de grote aantallen echtscheidingen zal de vraag naar tijdelijke huisvesting blijvend toenemen. Er zijn nu al 300.000 Oost-Europese arbeidsmigranten in ons land, en met de EU-uitbreidingen worden dat er meer. En die hebben allemaal behoefte aan een fatsoenlijk dak boven hun hoofd.

Waarom maken we dus voor deze doelgroep geen verblijfcomplexen met uitstekende logiesvoorzieningen en perfecte service, zoals wasserettes, winkels met een aangepast assortiment, ontmoetingsruimten, sport- en fitnessvoorzieningen en praktijkruimten voor artsen of andere hulpverleners in de eerstelijnszorg. Veel recreatieondernemers zouden hun bedrijf kunnen herstructureren en een goede rol als gastheer en beheerder kunnen spelen. De nieuwe parken kunnen de negatieve reputatiedruk van accommodaties die wel toeristische potenties hebben weghalen en de overcapaciteit in de toeristische accommodatiemarkt verlagen. We geven daarmee bovendien bonafide uitzendbureaus en werkgevers de kans om verantwoord personeelsbeleid te voeren. Onze tuinders en andere ondernemers krijgen weer gemakkelijker goede arbeidskrachten en de openbare orde zal minder worden verstoord. Kortom, in vele opzichten, zeker ook in regionaal economische zin, is er veel te winnen. En de recreatiesector kan weer focussen op locaties en formules die wel een positieve bijdrage leveren aan de vrijetijdseconomie.