Inzicht in vakantiegedrag bij hogere reiskosten

NWO-onderzoeker Sander van Cranenburgh onderzocht hoe vakantiegangers zich aanpassen aan een aanzienlijke stijging van reiskosten en hoe beleidsmakers kunnen anticiperen op de gevolgen daarvan. De hoeveelheid toerisme-gerelateerde mobiliteit – zoals auto-, trein- en vliegverkeer – is namelijk aanzienlijk en neemt al decennia lang sterk toe. Het is echter niet zeker dat deze trend zich voortzet. Als gevolg van bijvoorbeeld het opraken van fossiele brandstoffen of internationaal klimaatbeleid zouden in de toekomst de reiskosten wel eens sterk kunnen toenemen. Van Cranenburgh promoveert op 29 november aan de TUD.

Sterke toename toerisme-gerelateerde mobiliteit
Wereldwijd gaan steeds meer mensen op vakantie. In de afgelopen decennia is de toerisme-gerelateerde mobiliteitsvraag sterk toegenomen. De reden hiervan is dat het vervoer naar de vakantiebestemming een onlosmakelijk onderdeel is van de vakantie. Met deze groei zijn ook de maatschappelijke effecten van toerisme-gerelateerde mobiliteit aanzienlijk geworden, bijvoorbeeld in termen van geluidsoverlast en CO2-uitstoot. Bovendien verwachten velen dat de groei van toerisme-gerelateerde mobiliteit zich de komende decennia voortzet.

Mogelijke veranderingen kunnen trendbreuk teweeg brengen
Echter, een voortzetting van de huidige trends is niet het enige toekomstbeeld dat werkelijkheid zou kunnen worden. Het opraken van fossiele brandstoffen, internationaal klimaatbeleid en vele andere mogelijke veranderingen zouden een trendbreuk teweeg kunnen brengen in de groeiende toerisme-gerelateerde mobiliteitsvraag. Een aantal van deze veranderingen resulteert waarschijnlijk in aanzienlijk hogere reiskosten. Op basis van het onderzoek kunnen beleidsmakers mogelijk het transport- en toerismebeleid beter afstemmen op de toekomstscenario’s die worden geschetst.

Vakantiekeuze, bestemming, duur en vervoersmiddel verbonden
Tijdens het onderzoek zijn nieuwe modellen ontwikkeld waarmee vakantiekeuzen te voorspellen zijn. Daarnaast is er een experiment tot stand gekomen om data te verzamelen voor het kalibreren van de modellen. Uit het onderzoek bleek verder dat bij de vakantiekeuze de bestemming, de duur van het verblijf, het vervoermiddel en het type accommodatie niet los van elkaar staan, maar juist verbonden zijn. De keuze om te kamperen, bijvoorbeeld, staat niet los van het vervoermiddel dat kampeerders kiezen.

Reiskosten nemen toe, prijsgevoeligheid neemt af
Ook bleek dat de relatieve gevoeligheid van vakantiegangers voor reiskosten afneemt naarmate de reiskosten hoger zijn. Dat betekent dat vakantiegangers relatief gevoelig zijn voor een paar tientjes meer of minder bij goedkopere vakanties en relatief ongevoelig zijn voor een paar tientjes meer of minder bij duurdere vakanties.

Verschillende aanpassingen bij hogere kosten
Daarnaast blijkt uit het onderzoek dat vakantiegangers op allerlei verschillende manieren denken te gaan reageren op hogere reiskosten. De meest genoemde reacties zijn: zoeken naar budgetvakanties, naar minder verre vakantiebestemmingen gaan, goedkopere accommodaties boeken en minder geld uitgeven op de bestemming.

Populariteit verschillende reacties vrijwel gelijk
Verrassend hierbij is dat de verschillen in populariteit tussen de reacties relatief klein zijn: geen enkele reactie is veel vaker genoemd dan de andere reacties. De reacties van vakantiegangers staan wel in relatie tot elkaar. Zo worden bijvoorbeeld de reacties ‘goedkopere accommodaties boeken’, ‘minder geld uitgeven op de bestemming’, en ‘minder vaak op vakantie' vaak in samenhang genoemd.

De inzichten (inhoudelijk en methodologisch) van dit proefschrift kunnen overheden en de toeristische sector helpen beter te reageren op het moment dat het scenario van hogere reiskosten realiteit wordt.