Zilveren economie verzwakt

De koopkracht daalde bij consumenten in 2013. Bij gepensioneerden, het segment van de zilveren economie waar toerisme zich graag op richt, daalde de koopkracht nog meer.

De koopkracht van de Nederlandse bevolking is in 2013 met 1,1 procent afgenomen, zo maakt het CBS vandaag bekend. De koopkracht daalde daarmee voor het vierde jaar op rij, geheel in lijn met de economische crisis en de oplopende werkloosheid in deze jaren. Het aanhoudende koopkrachtverlies staat in schril contrast met de groei van de koopkracht in de periode 1985-2009 (gemiddeld 1,8procent per jaar), toen alleen in2005 sprake was van een lichte daling.

Koopkrachtverlies bij zelfstandigen
De meeste bevolkingsgroepen zagen door de aanhoudende economische malaise hun koopkracht dalen in 2013. Alleen werknemers gingen er met 0,4procent licht op vooruit. Zelfstandigen leverden met 3,3 procent het meest in. Wel is bij hen de spreiding groot. Terwijl bij een kwart van de zelfstandigen de koopkracht in2013 met ten minste 16procent daalde, steeg deze bij een even grote groep met 10procent of meer.

Gepensioneerden fors in de min
Ook uitkeringsontvangers leverden flink aan koopkracht in. Bij gepensioneerden daalde de koopkracht voor de vierde keer achtereen, ditmaal sterk met 3,0procent. Dit komt onder meer doordat veel aanvullende pensioenen niet geïndexeerd, maar zelfs gekort werden. Verder is deAOW-gerechtigdeleeftijd omhoog gegaan, waardoor sommige mensen te maken kregen met eenAOW-gat.

Laagste inkomens leveren het meest in
Als de bevolking verdeeld wordt over vier even grote inkomensgroepen, dan blijkt dat de helft met de lage inkomens er in 2013 sterker op achteruit gingen dan de hogere inkomens.De koopkracht daalde met 1,5procent het sterkst bij het kwart van de mensen dat in deeen-na-laagsteinkomensgroep zit. Juist in deze groep zitten relatief veel gepensioneerden die hun koopkracht zagen slinken. Doordat werknemers zijn oververtegenwoordigd onder de hogere inkomens, viel de inkomensdaling in deze groep mee.

Veranderingen persoonlijke omstandigheden spelen een rol
Hoe de koopkracht zich ontwikkelt hangt onder andere af van zaken die voor iedereen een gegeven feit vormen, zoals een cao-loonstijging, inflatie of veranderingen in belastingregels. Dit is de zogenaamde statische koopkracht. Het inkomen van mensen en daarmee hun koopkracht kan echter ook flink veranderen door bijvoorbeeld het vinden of verliezen van een baan, overwerken of het krijgen van een prestatiebonus. Dit telt mee in de zogenaamde dynamische koopkracht.

Deze persoonsgebonden veranderingen hebben over het algemeen een positief effect op de koopkrachtontwikkeling. In doorsnee kwam dat effect vanaf1997 uit op bijna 1procentpunt extra koopkracht per jaar. In economisch slechtere tijden, zoals in de jaren2009-2013, is dat effect echter veel kleiner.