3 opvallende strategieën spreiding toerisme

CELTH onderzoek naar politiek gevoelig onderwerp: toerisme drukt op steden

De druk in steden neemt in absolute getallen toe. Het toerisme laat een trendmatige stijging zien, voorspelt onder meer UNWTO. Ko Koens (NHTV Breda) en Albert Postma (Stenden) zijn betrokken als onderzoeker bij Centre of Expertise Leisure Tourism & Hospitality (CELTH) en maken deel uit van een breed team dat topdestinaties in Europa analyseert op de ervaren bezoekersdruk.

Onderzoek levert toolkit op

Het gaat om de steden Amsterdam, Berlijn, München, Lissabon, Kopenhagen en Barcelona. Na een eerste kwalitatief onderzoek onder bewoners van deze steden is een indicatie over de perceptie van druk te geven. Ondertussen moet een kwantitatief onderzoek echt duidelijkheid geven. Tegelijkertijd is een eerste toolkit ontwikkeld met mogelijke werkwijzen om de druk te verminderen.

Ko Koens: "Steden nemen al actie om de druk van teveel bezoekers tegen te gaan. We hebben door het bestuderen van relevante studies en gesprekken met bewoners en heel veel gesprekken met beleidmakers, bedrijven en bestuurders ook een toolkit van oplossingsstrategieën ontwikkeld. Overal stelden we vragen over wat voor oplossingen mogelijk zijn. Over wat wél en ook wat niet werkt. Oplossingen blijken niet zonder meer of zonder verandering in andere steden toepasbaar.”

Indicatie: problemen niet ontkend maar wel leefbaar

Per stad zijn in de vorm van kwalitatief onderzoek enkele tientallen bewoners in hun eigen taal geïnterviewd. Het is een lastig onderwerp, is de druk té groot? Ko Koens: "Doordat het een kwalitatief onderzoek is, is dit slechts een indicatie. Het is niet representatief. Wat ons opviel in de uitkomst is dat we dachten dat mensen negatiever zouden denken over dit probleem. De problemen van de drukte in de steden wordt niet ontkend. Mensen ervaren dat de druk in de afgelopen jaren is toegenomen en tegelijkertijd vindt een groot deel dit niet storend, soms zelfs ook leuk. Soms oordeelt men ook dat dit hoort bij het leven in een grote stad. Toeristen worden ook als positief ervaren omdat bewoners het belang van bezoekers inzien. Dat maakt de uitkomst genuanceerder dan je zou denken op basis van wat je soms leest in de media.”

3x opvallende aanpak

Door de onderlinge contacten die ontstaan door dit onderzoek leren steden van elkaar welke oplossingen wel of niet werken. Vele tientallen oplossingen blijken mogelijk om bezoekersdruk van de steden te halen. Hieruit is een praktische toolkit gemaakt, zie het kader met de 10 strategieën. Ko Koens stelde voor Recreatie & Toerisme zijn top 3 samen met opvallende strategieën. Dit zijn niet de best werkende maar waar Koens als onderzoeker door verrast werd.

---

10 strategieën omgaan met bezoekersdruk

1 Spreiden van bezoekers in en rondom de stad

2 Op basis van tijd de druk verdelen

3 Reguleren van de druk

4 Nieuwe reisbeschrijvingen maken

5 Segmentatie in marketing voor bezoekers

6 Inwoners laten profiteren van de gastvrijheidseconomie

7 Creëer stadsbelevingen waar zowel inwoners als bezoekers van profiteren

8 Communicatie met en betrekken van lokale partijen

9 Communicatie met en betrekken van bezoekers

10 Verbetering van de infrastructuur en faciliteiten

---

1 Doordacht Amsterdam

"Amsterdam is goed bezig met het spreiden van toerisme door een gezamenlijke strategie van stad en de regio. Het plan Stad in Balans, zorgt er voor dat toerisme op veel meer sectoren aansluit en dat het meer is dan alleen een economisch punt. Het gaat in de hoofdstad echt om de samenhang van toerisme met de andere delen zoals met cultuur. Want bezoekers op zich vormen niet het probleem. Hier wordt goed over nagedacht.”

2 Berlijn profiteert ook op microschaal

"Berlijn is heel knap bezig om veel lokale initiatieven te stimuleren. Bezoek en lokale activiteiten profiteren allebei. Zo wordt bijvoorbeeld in een wijk een school omgebouwd tot een conferentiecentrum. Dat gebeurt samen met lokale partijen zoals de school, studenten, bedrijven en opdrachtgevers. Het is voor bezoekers weer heel mooi om echt in een school een klein congres te houden. Aan de andere kant gebeurt er iets bijzonders in Berlijn. De overheid stimuleert dat mensen in het laagseizoen in de eigen stad met vakantie gaan. Dat kan goed in Berlijn omdat het een uitgestrekte stad is met veel mogelijkheden. Dat lukt je niet in Amsterdam.”

3 Kopenhagen ontwikkelt voor bewoners

"Kopenhagen pakt het anders aan, daar zijn veel acties gericht op het verbeteren van de omgeving voor de lokale mensen. Bijvoorbeeld bij de doorontwikkeling van een haven wordt eerst gekeken naar faciliteiten voor de lokale mensen. De mogelijkheden voor toerisme lopen daar in mee maar vooral de lokale belangen staan voorop. Kopenhagen heeft daarnaast een intensieve samenwerking met andere steden die dichtbij liggen. Op basis van thema’s en levensstijl zoals het culturele aanbod worden de mogelijkheden van Kopenhagen en de steden in de buurt gepresenteerd aan de bezoeker.”

Vervolgonderzoek kleinere destinaties

Onderzoeker Ko Koens meldt dat in de zomer van 2016 een vervolgonderzoek start, dat data oplevert over de problematiek van balans in kleinere bestemmingen en piekbelastingen zoals tijdens evenementen.

Dit artikel verscheen in Recreatie & Toerisme juni / juli 2016.