Airbnb aan de kust: bedreiging of zegen?
In 2016 bestond volgens InsideAirbnb het aanbod in de Zeeuwse kustgemeenten voor de meerderheid (78%) uit gehele woningen. In geen enkele Zeeuwse kust gemeente werden er via Airbnb gedeelde kamers aangeboden. Ruim een kwart van de Airbnb aanbieders aan de Zeeuwse kust die een geheel huis aanboden, boden meer dan één accommodatie aan.
Oneerlijke concurrentie of aanvulling op aanbod?
Net als op veel andere plaatsen is het ook aan de kust is het maar zeer de vraag of Airbnb extra concurrentie is voor de bestaande verblijfsaccommodaties of dat zij juist zorgen voor een nieuwe stroom gasten. Zowel de interviews, als de enquêtes schetsen geen eenduidig beeld. Zo geeft de meerderheid van de kustgemeenten (75%) aan dat Airbnb vooral nieuwe bezoekers aantrekt waardoor traditionele verhuurders er niet of nauwelijks onder lijden. Uit het onderzoek in Zandvoort staan de geïnterviewde ondernemers veelal positief tegenover de ontwikkeling van Airbnb. Volgens een ondernemer in Zandvoort heeft Airbnb haar eigen doelgroep waardoor het totale aantal toeristen in Zandvoort zal stijgen. Desondanks zijn sommige ondernemers in Zandvoort wel kritisch en wijzen naar oneerlijke concurrentie. Ook tijdens een bijeenkomst over Airbnb georganiseerd door ZB Planbureau in Zeeland, kwam het onderwerp oneerlijke concurrentie regelmatig terug.
Aandacht vanuit overheid
Vanuit de kustgemeenten is er zeker aandacht voor het fenomeen Airbnb. Voor slechts drie van de 24 Nederlandse kustgemeenten is het onbekend of er binnen hun gemeente accommodaties via Airbnb worden verhuurd. Niet alle kustgemeenten (7) hebben inzicht in het aantal Airbnb-accommodaties in hun gemeente.
Airbnb-gast verblijft relatief kort aan zee
Door het ontbreken van cijfermateriaal over verblijfsduur, aantal overnachtingen en uitgaven, is het onmogelijk een beeld te schetsen van de economische impact van Airbnb aan de kust. Wel komt zowel uit de interviews als uit het onderzoek in Zandvoort naar voren dat de gast via Airbnb over het algemeen korter verblijft dan de gast in reguliere accommodaties.
Airbnb's vooral in toeristische gebieden
Ondanks dat een nauwkeurig beeld van de exacte locaties van Airbnb-accommodaties ontbreekt, lijkt het dat Airbnb-accommodaties zich vooral concentreren in de toeristische gebieden / gemeenten. Zo hebben toeristische plaatsen zoals Scheveningen verhoudingsgewijs veel Airbnb-accommodaties ten opzichte van bijvoorbeeld Hoek van Holland. Dat zal de ervaren overlast zeker beperken omdat bewoners in die gebieden en gemeenten al gewend zijn aan toeristen.
Geen overlast
Airbnb-gasten zorgen, volgens zowel verhuurders als beleidsmedewerkers van de Nederlandse kustgemeenten, niet voor extra overlast. Sommige verhuurders geven juist de voorkeur aan huurders via Airbnb, omdat zij op voorhand huurders kunnen selecteren aan de hand van reviews en ook zelf kunnen communiceren met (potentiële) huurders. De Nederlandse kustgemeenten ervaren sowieso weinig tot geen overlast van toeristen binnen hun gemeente.
Beleidsmakers op kruispunt
Net als in veel andere gemeenten staan beleidsmakers aan de kust op een kruispunt. Aan de ene kant wil een (lokale) overheid graag innovaties in bijvoorbeeld de deeleconomie stimuleren. Deze innovaties hebben geen baat bij verregaande en ouderwetse wet- en regelgeving en zouden hierdoor slechts worden beperkt. Aan de andere kant is er sterk de behoefte om gebruikers en betrokkenen te beschermen tegen fraude, niet geclassificeerde en onbekwame aanbieders, maar ook om duidelijk te stellen wie verantwoordelijk is voor de te leveren diensten en wie (toeristen)belasting moet betalen.
Beleid in de kinderschoenen
Slechts twee van de 24 kustgemeenten geeft in de enquête aan dat zij reeds beleid hebben gemaakt met betrekking tot de verhuur van particuliere vakantiewoningen via sites zoals Airbnb. Eén gemeente heeft dan ook de regelgeving aangescherpt om concurrentievervalsing te voorkomen en toeristenbelasting te innen. Bij de meerderheid van de Nederlandse kustgemeenten staat de verhuur van particuliere vakantiewoningen via sites zoals Airbnb niet op de gemeentelijke agenda. Daarentegen hebben 11 van de 24 kustgemeenten wel beleid voor de verhuur van particuliere vakantiewoningen (maar niet speciaal via sites zoals Airbnb). Een aantal gemeenten hanteren ook de maximale verhuurperiode twee maanden/60 dagen.
Aanbevelingen
De belangrijkste aanbeveling van de onderzoekers is de onzin en de emotie uit de discussie te halen. Er is veel meer studie nodig naar de omvang van particuliere vakantieverhuur, naar het business model dat ten onrechte ‘deeleconomie’ wordt genoemd en naar de gebruikers en hun motivaties. Overheden, bedrijven en kennisinstellingen moeten samenwerken om de feiten boven tafel te halen en niet afhankelijk te worden van de oncontroleerbare ‘studies’ die Airbnb publiceert, met wilde claims over de economische en zelfs de gunstige milieueffecten van de vakantieverhuur. Tegelijkertijd zijn bezwaren en regelgeving voor groot stedelijk gebied niet altijd van toepassing op de Nederlandse kustregio.
De publicatie
In deze themapublicatie wordt allereerst Airbnb in het kort beschreven, waarna dieper wordt ingegaan op de ontwikkeling, de omvang, de huurder en de verhuurder van Airbnb. Daarna behandelen de auteurs de impact van dit bedrijf op zowel de toeristische sector als de economie. Vervolgens komt Airbnb en de economisering van het privébezit aan bod. Tevens worden vragen beantwoordt of Airbnb leidt tot extra druk of juist tot spreiding van toeristen en wat Airbnb nu betekent voor het beleid van lokale en regionale overheden. Tenslotte geven de auteurs naar aanleiding van de resultaten enkele aanbevelingen.
