De Redhead Days
Een evenement dat is uitgegroeid tot een wereldwijde community
De Redhead Days is voor buitenstaanders een grappig en fotogeniek evenement, maar voor de deelnemers is het erg betekenisvol. Bezoekers omschrijven het evenement als "better than Christmas”, en "my favorite weekend of the year”. Het evenement heeft een grote impact op het leven van mensen: het levert nieuwe vriendschappen op en het raakt mensen diep. De contacten die mensen opdoen tijdens de Redhead Days houden stand, ook na het festival. Via Sociale Media houden mensen contact met elkaar, waardoor er inmiddels een grote online community van roodharigen is ontstaan. Dit maakt het evenement typerend voor de rol die evenementen kunnen spelen in het ontstaan van nieuwe netwerken en nieuwe vormen van sociale cohesie in onze samenleving.
Sociale cohesie
Sociale cohesie is een van de kernbegrippen uit de sociologie en een van de belangrijkste thema’s van onze tijd. Sociale cohesie wordt ook wel "de lijm die de samenleving bij elkaar houdt” genoemd (Verenigde Naties, 2014). Sociale cohesie zorgt ervoor dat mensen vinden dat ze erbij horen, dat ze zich met elkaar verbonden voelen en dat ze het gevoel hebben er niet alleen voor te staan. Het is juist deze sociale cohesie die in onze huidige tijd onder druk staat en aan veranderingen onderhevig is. In onze huidige samenleving wordt het creëren van binding steeds complexer, vanwege individualisering en fragmentatie.
Van oudsher zorgden kerken, woonwijken en ook vrijetijdsclubs en -verenigingen voor sociale binding, maar tegenwoordig zien we een afname van deze traditionele verbanden. De ledenaantallen lopen terug en het is steeds moeilijker om vrijwilligers te vinden voor vrijetijdsverenigingen. Mensen zijn minder bereid om zich te committeren en ze nemen minder deel aan groepsgerichte activiteiten. In plaats daarvan zijn individuele activiteiten populairder en een groot gedeelte van de sociale interactie speelt zich online af. De terugloop van groepsgerichte activiteiten wordt zowel door wetenschappers als door beleidsmakers als een bedreiging voor de binding en de solidariteit in de samenleving gezien, wat over het algemeen wordt bestempeld als een zorgwekkende ontwikkeling.
Nieuwe netwerken
Toch is er ook een tegengeluid te horen. We zien inderdaad dat mensen zich tegenwoordig steeds minder met traditionele groepen en verenigingen zoals de kerk of de sportvereniging identificeren. Deze traditionele banden worden door velen als te rigide of te strikt ervaren. Men heeft een voorkeur voor meer vrijheid of vrijblijvendheid. Maar dat betekent niet dat mensen volledig individualistisch zijn geworden en geen behoefte meer hebben aan sociale contacten. In onze huidige netwerksamenleving zijn we juist constant op zoek naar een balans tussen vrijheid en verbondenheid. Dit leidt ertoe dat verbondenheid op een andere manier wordt gezocht en ingevuld.
Door de globalisering en de digitale ontwikkelingen zijn de mogelijkheden voor groepsvorming enorm toegenomen en daarmee de keuzes voor wie je wil zijn en waar je bij wil horen. Naast de traditionele verbanden, ontstaan er talloze nieuwe netwerken die in meer of mindere mate de functie van de oude netwerken overnemen. Deze nieuwe netwerken zijn gebaseerd op niet-plaatsgebonden factoren, zoals specifieke interesses of gemeenschappelijke kenmerken. Met de opkomst van het internet is het voor mensen mogelijk geworden om netwerken te creëren van gelijkgestemden, die 25 jaar geleden nog geen mogelijkheden hadden om elkaar op te zoeken. Deze nieuwe netwerken zijn informeel, zelf-organiserend en dynamisch. Daardoor zijn ze veel moeilijker te bestuderen dan traditionele communities. Deze nieuwe netwerken leiden ertoe dat sociale cohesie zich tegenwoordig op een heel andere manier kan ontwikkelen. Het is daarom belangrijk om te weten hoe deze nieuwe informele netwerken en communities functioneren.
Evenementen en nieuwe netwerken
Veel informele netwerken gebruiken evenementen als
platforms om onderlinge verbondenheid en een gevoel van saamhorigheid te creëren.
Evenementen hebben een aantal kenmerken die ervoor zorgen dat online
communities en evenementen erg goed bij elkaar passen. Ten eerste zijn evenementen
per definitie tijdelijk, en komen daarmee tegemoet aan de behoefte van vrijheid
en vrijblijvendheid van velen. Daarnaast functioneren evenementen als een
middel om drukke agenda’s op elkaar af te stemmen (Richards en de Brito, 2013).
Afspraken maken met een groep is tegenwoordig vaak erg moeilijk, maar een
evenement zet iedereen in zijn of haar agenda. Maar ondanks de tijdelijkheid en
de zogenaamde vrijblijvendheid van evenementen leidt het rituele karakter (Collins,
2004) ervan tot een groot gevoel van saamhorigheid, dat vaak tijdelijk is, maar
dat ook tot een versterking van de soliditeit in de online community kan
leiden.
Foto: Readhead days
Redhead Days Breda
De Redhead Days in Breda is een voorbeeld van een evenement dat uiteindelijk is uitgegroeid tot een groot nieuw informeel netwerk. Dit maakt het evenement ideaal om de werking van dit soort nieuwe communities te onderzoeken. Op dit moment heeft de Facebook pagina van de Redhead Days meer dan 100.000 likes en is er het hele jaar door interactie. Daarnaast zijn er talrijke andere open en gesloten subgroepen ontstaan, allemaal rond hetzelfde thema: rood haar.
Uit onderzoek in deze community blijkt dat de deelnemers zich heel erg met hun rode haar identificeren. Zowel in positieve als in negatieve zin, waarbij het evenement vaak als een omslagpunt wordt gezien: waar mensen eerst negatief waren over hun rode haar, zijn ze na het evenement positiever, trots en blij om deel uit te kunnen maken van deze groep.
"The event definitely
made me more proud of my red hair” Bezoeker Redhead Days |
"There were so many
photographers. Okay, this is probably how it feels to be famous, you know. I was happy” Bezoeker Redhead Days |
"I thought they were
all my family, except that I did not know their names.” Bezoeker Redhead Days |
Doordat mensen zulke positieve ervaringen hebben doorgemaakt tijdens het festival, houden velen ook contact met elkaar, veelal via Facebook. Dit leidt tot een groot complex netwerk van groepen en subgroepen, die elkaar het jaar erna weer treffen tijdens het evenement. Mensen omschrijven tijdens de interviews de vele vriendschappen die ze hebben opgedaan en een van de respondenten heeft zelfs zijn baan te danken aan het Redhead Days netwerk. Dit zijn aanwijzingen dat het evenement daadwerkelijk bijdraagt aan sociale cohesie.
Tijdens het evenement is
de sociale interactie tussen de bezoekers belangrijker dan het programma. Doordat
mensen regelmatig online contact met elkaar hebben en zich onderling verbonden
voelen, is co-creatie en co-funding van het evenement logisch. Onderscheid
tussen de verschillende rollen binnen het evenement verandert: de organisator
wordt meer facilitator en de deelnemers aan het evenement zijn tegelijkertijd
bezoeker, medeorganisator, sponsor en belangrijkste attractie. Ze zijn niet
alleen evenementenbezoeker, ze zijn een community.
Over de auteur:
Ilja Simons is docent aan
de Academy for Leisure, NHTV Breda. Ilja
heeft een MSc in Sociologie en werkt op dit moment aan een PhD onderzoek op het
gebied van evenementen als middel tot het creëren van sociale cohesie.
Over Uncover
Dit artikel maakt onderdeel uit van de serie artikelen uit Uncover die we op het NRIT Media Vrijetijdsplatform publiceren. Het volledige overzicht met reeds gepubliceerde en aanstaande artikelen staat hier. Uncover is een nieuwe periodiek van de NHTV Academy for Leisure die daarmee een platform wil bieden om onderzoek en projecten te delen met haar netwerk. Wilt u Uncover nu al helemaal lezen? Bestel dan uw exemplaar in de webshop.
Bronnen
Collins, J. (2004) Interaction Ritual Chains. Princeton: Princeton University Press.
Richards, G. and de Brito, M. (2013) ‘The future of events as a social phenomenon’ In G. Richards, M. de Brito and L. Wilks (Ed.) Exploring the social impacts of events (pp 219-235) London: Routledge.
United Nations (2012) Perspectives on social cohesion – the glue that holds society together. Available at http://www.un.org/en/development/desa/news/policy/perspectives-on-social-cohesion.html
