De Redhead Days

Een evenement dat is uitgegroeid tot een wereldwijde community

Elk jaar in september kleurt Breda voor een weekend rood. Vanuit alle hoeken van de wereld komen er mensen met rood haar naar Breda voor de Redhead Days. Hotels zijn volgeboekt met roodharigen en er is een ‘roodharigencamping’. Het evenement trekt bezoekers uit meer dan tachtig verschillende landen, waaronder bijvoorbeeld Zuid-Afrika, Mexico en Australië. Blijkbaar is het evenement zo bijzonder dat mensen er de wereld voor over willen reizen. Wat begon als een leuk idee van de organisator om voor een fotosessie meerdere roodharige vrouwen bij elkaar te krijgen, is uitgegroeid tot het meest internationale evenement van Breda, dat ook nog eens jaarlijks aandacht krijgt van internationale media zoals de BBC en CNN.

De Redhead Days is voor buitenstaanders een grappig en fotogeniek evenement, maar voor de deelnemers is het erg betekenisvol. Bezoekers omschrijven het evenement als "better than Christmas”, en "my favorite weekend of the year”. Het evenement heeft een grote impact op het leven van mensen: het levert nieuwe vriendschappen op en het raakt mensen diep. De contacten die mensen opdoen tijdens de Redhead Days houden stand, ook na het festival. Via Sociale Media houden mensen contact met elkaar, waardoor er inmiddels een grote online community van roodharigen is ontstaan. Dit maakt het evenement typerend voor de rol die evenementen kunnen spelen in het ontstaan van nieuwe netwerken en nieuwe vormen van sociale cohesie in onze samenleving.

Sociale cohesie

Sociale cohesie is een van de kernbegrippen uit de sociologie en een van de belangrijkste thema’s van onze tijd. Sociale cohesie wordt ook wel "de lijm die de samenleving bij elkaar houdt” genoemd (Verenigde Naties, 2014). Sociale cohesie zorgt ervoor dat mensen vinden dat ze erbij horen, dat ze zich met elkaar verbonden voelen en dat ze het gevoel hebben er niet alleen voor te staan. Het is juist deze sociale cohesie die in onze huidige tijd onder druk staat en aan veranderingen onderhevig is. In onze huidige samenleving wordt het creëren van binding steeds complexer, vanwege individualisering en fragmentatie.

Van oudsher zorgden kerken, woonwijken en ook vrijetijdsclubs en -verenigingen voor sociale binding, maar tegenwoordig zien we een afname van deze traditionele verbanden. De ledenaantallen lopen terug en het is steeds moeilijker om vrijwilligers te vinden voor vrijetijdsverenigingen. Mensen zijn minder bereid om zich te committeren en ze nemen minder deel aan groepsgerichte activiteiten. In plaats daarvan zijn individuele activiteiten populairder en een groot gedeelte van de sociale interactie speelt zich online af. De terugloop van groepsgerichte activiteiten wordt zowel door wetenschappers als door beleidsmakers als een bedreiging voor de binding en de solidariteit in de samenleving gezien, wat over het algemeen wordt bestempeld als een zorgwekkende ontwikkeling.

Nieuwe netwerken

Toch is er ook een tegengeluid te horen. We zien inderdaad dat mensen zich tegenwoordig steeds minder met traditionele groepen en verenigingen zoals de kerk of de sportvereniging identificeren. Deze traditionele banden worden door velen als te rigide of te strikt ervaren. Men heeft een voorkeur voor meer vrijheid of vrijblijvendheid. Maar dat betekent niet dat mensen volledig individualistisch zijn geworden en geen behoefte meer hebben aan sociale contacten. In onze huidige netwerksamenleving zijn we juist constant op zoek naar een balans tussen vrijheid en verbondenheid. Dit leidt ertoe dat verbondenheid op een andere manier wordt gezocht en ingevuld.

Door de globalisering en de digitale ontwikkelingen zijn de mogelijkheden voor groepsvorming enorm toegenomen en daarmee de keuzes voor wie je wil zijn en waar je bij wil horen. Naast de traditionele verbanden, ontstaan er talloze nieuwe netwerken die in meer of mindere mate de functie van de oude netwerken overnemen. Deze nieuwe netwerken zijn gebaseerd op niet-plaatsgebonden factoren, zoals specifieke interesses of gemeenschappelijke kenmerken. Met de opkomst van het internet is het voor mensen mogelijk geworden om netwerken te creëren van gelijkgestemden, die 25 jaar geleden nog geen mogelijkheden hadden om elkaar op te zoeken. Deze nieuwe netwerken zijn informeel, zelf-organiserend en dynamisch. Daardoor zijn ze veel moeilijker te bestuderen dan traditionele communities. Deze nieuwe netwerken leiden ertoe dat sociale cohesie zich tegenwoordig op een heel andere manier kan ontwikkelen. Het is daarom belangrijk om te weten hoe deze nieuwe informele netwerken en communities functioneren.

Evenementen en nieuwe netwerken

Veel informele netwerken gebruiken evenementen als platforms om onderlinge verbondenheid en een gevoel van saamhorigheid te creëren. Evenementen hebben een aantal kenmerken die ervoor zorgen dat online communities en evenementen erg goed bij elkaar passen. Ten eerste zijn evenementen per definitie tijdelijk, en komen daarmee tegemoet aan de behoefte van vrijheid en vrijblijvendheid van velen. Daarnaast functioneren evenementen als een middel om drukke agenda’s op elkaar af te stemmen (Richards en de Brito, 2013). Afspraken maken met een groep is tegenwoordig vaak erg moeilijk, maar een evenement zet iedereen in zijn of haar agenda. Maar ondanks de tijdelijkheid en de zogenaamde vrijblijvendheid van evenementen leidt het rituele karakter (Collins, 2004) ervan tot een groot gevoel van saamhorigheid, dat vaak tijdelijk is, maar dat ook tot een versterking van de soliditeit in de online community kan leiden.

Foto: Readhead days

Redhead Days Breda

De Redhead Days in Breda is een voorbeeld van een evenement dat uiteindelijk is uitgegroeid tot een groot nieuw informeel netwerk. Dit maakt het evenement ideaal om de werking van dit soort nieuwe communities te onderzoeken. Op dit moment heeft de Facebook pagina van de Redhead Days meer dan 100.000 likes en is er het hele jaar door interactie. Daarnaast zijn er talrijke andere open en gesloten subgroepen ontstaan, allemaal rond hetzelfde thema: rood haar.

Uit onderzoek in deze community blijkt dat de deelnemers zich heel erg met hun rode haar identificeren. Zowel in positieve als in negatieve zin, waarbij het evenement vaak als een omslagpunt wordt gezien: waar mensen eerst negatief waren over hun rode haar, zijn ze na het evenement positiever, trots en blij om deel uit te kunnen maken van deze groep.

"The event definitely made me more proud of my red hair” Bezoeker Redhead Days

Waar men met rood haar in het dagelijks leven altijd de uitzondering is binnen de groep, is dit in deze community niet aan de orde. Eindelijk is men niet in de minderheid, maar in de meerderheid, wat leidt tot emotionele reacties. Mensen hebben het idee dat ze meer van zichzelf kunnen laten zien en dat ze meer gezien worden voor wie ze echt zijn. Tijdens het evenement wordt de schoonheid van rood haar gevierd. Roodharigen zelf staan constant in de aandacht, van het publiek en de fotografen.

"There were so many photographers. Okay, this is probably how it feels to be famous, you know. I was happy” Bezoeker Redhead Days

Naast de positieve aandacht is ook de saamhorigheid enorm groot: mensen voelen zich tijdens het evenement extreem met elkaar verbonden, hoewel ze uit verschillende landen komen en zeer diverse achtergronden hebben:

"I thought they were all my family, except that I did not know their names.” Bezoeker Redhead Days

Doordat mensen zulke positieve ervaringen hebben doorgemaakt tijdens het festival, houden velen ook contact met elkaar, veelal via Facebook. Dit leidt tot een groot complex netwerk van groepen en subgroepen, die elkaar het jaar erna weer treffen tijdens het evenement. Mensen omschrijven tijdens de interviews de vele vriendschappen die ze hebben opgedaan en een van de respondenten heeft zelfs zijn baan te danken aan het Redhead Days netwerk. Dit zijn aanwijzingen dat het evenement daadwerkelijk bijdraagt aan sociale cohesie.

Tijdens het evenement is de sociale interactie tussen de bezoekers belangrijker dan het programma. Doordat mensen regelmatig online contact met elkaar hebben en zich onderling verbonden voelen, is co-creatie en co-funding van het evenement logisch. Onderscheid tussen de verschillende rollen binnen het evenement verandert: de organisator wordt meer facilitator en de deelnemers aan het evenement zijn tegelijkertijd bezoeker, medeorganisator, sponsor en belangrijkste attractie. Ze zijn niet alleen evenementenbezoeker, ze zijn een community.

Over de auteur:

Ilja Simons is docent aan de Academy for Leisure, NHTV Breda. Ilja heeft een MSc in Sociologie en werkt op dit moment aan een PhD onderzoek op het gebied van evenementen als middel tot het creëren van sociale cohesie.

Over Uncover

Dit artikel maakt onderdeel uit van de serie artikelen uit Uncover die we op het NRIT Media Vrijetijdsplatform publiceren. Het volledige overzicht met reeds gepubliceerde en aanstaande artikelen staat hier. Uncover is een nieuwe periodiek van de NHTV Academy for Leisure die daarmee een platform wil bieden om onderzoek en projecten te delen met haar netwerk. Wilt u Uncover nu al helemaal lezen? Bestel dan uw exemplaar in de webshop.

Bronnen

Collins, J. (2004) Interaction Ritual Chains. Princeton: Princeton University Press.

Richards, G. and de Brito, M. (2013) ‘The future of events as a social phenomenon’ In G. Richards, M. de Brito and L. Wilks (Ed.) Exploring the social impacts of events (pp 219-235) London: Routledge.

United Nations (2012) Perspectives on social cohesion – the glue that holds society together. Available at http://www.un.org/en/development/desa/news/policy/perspectives-on-social-cohesion.html