Groei economie vertraagt en ook consumptiegroei zwakt af

ING verwacht dat de Nederlandse economie in 2019 met 2,0% groeit, na de flinke toename van 2,6% in 2018. Positief, maar het vertrouwen van zowel consumenten als producenten is kleiner dan aan het begin van 2018. Risico’s voor de Nederlandse economie zijn volgens de bank vooral in het buitenland te vinden. Nagenoeg alle sectoren groeien, maar veelal een lagere versnelling dan dit jaar. Vooral de krapte op de arbeidsmarkt zet een rem op een verder toenemende productie, maar gaat voor werkenden wel gepaard met een hogere loonstijging.

Consumptiegroei zwakt af

Nederlandse consumenten besteden weer meer, maar de consumptiegroei zwakt naar verwachting wel af. Door de krapte op de arbeidsmarkt verbetert de onderhandelingspositie van werknemers. Dit heeft in meer vaste contracten geresulteerd en het is goed voor de inkomens van werkenden. Zo is sinds het begin van 2018 een versnelling van de cao-loonstijging zichtbaar En voeren zelfstandigen (veelal zzp’ers) hun tarieven verder op. Zo kan de groei van de totale loonvoet voorbij de 3% gaan in 2019.

Consument hersteld van crisis

Daardoor heeft de consument in grote meerderheid (74%) het gevoel hersteld te zijn van de crisis. De vorige (financiële) recessie heeft indruk gemaakt op consumenten. Zo’n vier op de tien geënquêteerde consumenten geeft aan in de huidige periode van groei voorzichtiger te zijn door de crisis. Zij doen dit volgens eigen zeggen vooral door nu minder snel geld uit te geven, en in mindere mate door minder schulden aan te gaan. Dit is zichtbaar in een opgelopen vrije spaarquote. Positief daaraan is dat dit huishoudens robuuster maakt voor een volgende recessie.

Toch verwacht 46% van de ondervraagden dat de gevolgen van een volgende crisis ernstiger zullen zijn. "Dat is best gek. Door hogere besparingen hebben huishoudens een grotere buffer en door een lagere schuld-marktwaardeverhouding zijn zij ook minder kwetsbaar voor schokken op de woningmarkt. Bovendien zijn de overheidsfinanciën meer toekomstbestendig, zodat er minder kans is op procyclisch beleid, mocht een recessie zich voordoen”, aldus Marieke Blom, hoofdeconoom van ING Nederland.

Protectionisme treft Nederland nauwelijks

Tot dusver heeft Nederland relatief beperkt last van de handelsoorlog, aangezien er weinig barrières voor de Europese economie zijn opgeworpen. Dat zal ook het geval zijn wanneer de Verenigde Staten de tarieven op Chinese producten verder opvoeren. Indirect zorgt verdere escalatie van het conflict echter ook in Nederland voor meer pessimisme.

Brexit is een risico

Van de aanstaande brexit heeft Nederland al de directe effecten ondervonden. Zo is de uitvoer van Nederlandse goederen naar het Verenigd Koninkrijk de afgelopen twee jaar minder hard gegroeid dan naar de meeste andere bestemmingen. We zien een kleine kans op een stevige tegenvaller, een no-deal brexit, maar ook een kans op een meevaller: eindelijk helderheid en uitstel van de brexit.

Lagere groei in bijna alle sectoren

Door de nog steeds gunstige ontwikkelingen groeien alle belangrijke sectoren ook in 2019 maar de meesten wel op een lager niveau. Naast de personeelstekorten zijn de belangrijkste redenen voor deze groeivertraging het aantal afnemende transacties op de woningmarkt en de afnemende groei van de relevante wereldhandel. Voor de horeca verwacht ING een groei van 2 procent in 2019 en is er sprake van een afvlakkende groei zoals we vorige week al schreven: https://www.nritmedia.nl/kennisbank/40427/ . In 2019 zullen volgens de prognose van ING alleen de bouw, zakelijke dienstverlening en zorg en welzijn sterker groeien dan de horeca.