Over Uncover 6

We leven in een tolerant land waar we kunnen zeggen wat we willen. Waar we zowel fysieke als mentale toegankelijkheid bevorderen. Waar we anderen uitnodigen te participeren en vanuit het ons zo bekende gastvrijheidsprincipe welkom heten. Waar we diversiteit zien als bron voor creativiteit en inspiratie. Waar de Gay-parade een belevenisvol begrip is. Waar we massaal klaar staan om Oekraïnse vluchtelingen op te vangen. Waar voorbij beperkingen gekeken wordt naar talenten. We zijn een land met gekleurd pluimage. Waar we ‘anders zijn’ opvatten als een bundeling van mutanten die als ware striphelden superkrachten bezitten. We leven in een land waar verschillen een feit zijn. En daar zijn we trots op.

Dat is zeker zo. En we zetten stappen. Daar getuigen ook verschillende projecten en organisaties in deze editie van Uncover van. Maar het is niet altijd het geval, niet overal en niet voor iedereen in dezelfde mate. En het gaat zeker niet automatisch en vanzelf.

Het kabinet erkent institutioneel racisme bij onze belastingdienst. Roze Kameraden voelen zich niet geaccepteerd. Lesbische, biseksuele en homosexuele jongeren worden frequenter gepest en doen vaker suïcidepogingen. Niet-Westerse vluchtelingen worden argwanend bejegend. Vanuit het buitengewoon onderwijs neemt je carrièreperspectief opvallend af. Allochtone studenten worden vaker afgewezen voor stageplekken. Voor niet-zichtbare beperkingen is nauwelijks begrip.

Niets rechtvaardigt uitsluiting. Kansenongelijkheid is onacceptabel. We zijn gelijkwaardig, ook al ontwikkelen we ons in verscheidenheid. We zijn divers, of anders gesteld ‘uniek’. En van daaruit moeten we ons verhouden tot anderen in een samenleving. Verschillen zien, luisteren en voelen is ok. Daarbij hebben we vooroordelen of we willen of niet. Meerdere interpretaties en betekenissen moeten we onderkennen, maar ook inpassen en soms respectvol counteren of ter discussie stellen. Liefst met wederzijds begrip tot gevolg. Alleen dan komen we samen verder ten aanzien van elkaar, de samenleving, de programmering, publieksgroepen, partners en personeel.

Leisure speelt schakelrol

Inclusie doet recht aan diversiteit. Niet door verschillen, polarisatie, discriminatie of segregatie te ontkennen, maar door ruimte te creëren voor ontmoeting, voor gesprek, voor verbinding, voor deelname. Leisure speelt daarbij een belangrijke rol. Juist vrijetijdsorganisaties designen activiteiten die bruggen slaan. Juist in het leisuredomein ontstaan plekken waar we anderen kunnen ontmoeten en leren kennen. Cultuur en sport creëren mogelijkheden tot ‘empoweren’. Theaters, poppodia, restaurants en media bieden podia om eenieder een stem te geven. Vrijetijdsactiviteiten bieden in naar diverse voorkeuren in verschillende mate inspiratie, ontspanning, verbinding, ontwikkeling of geluk. En dat moet voor iedereen mogelijk zijn. Inclusive leisure!

In dit magazine voorbeelden te over waar vrijetijd impact heeft en gewerkt wordt aan een betere wereld. Voorbeelden die de kansen van vrijheid in handelen en plezier, gekoppeld aan een instrumentarium van spel en storytelling, in het leisuredomein ondersteunen. Vrijetijd heeft niet alleen economische en maatschappelijke waarde, maar kan ook de systeemwereld, met SDG’s en grote ambities, verbinden aan de leefwereld van mensen.

Naast al dat positivisme mogen we niet voorbijgaan aan het feit dat diversiteit onderkennen ook betekent dat we ruimte moeten bieden aan ongemak en wrijving, aan plekken waar het schuurt als we samenkomen, aan posities die tegengesteld zijn of aan keuzes die niet iedereen aanspreken. Dat we regelmatig extra inspanning moeten verrichten om anderen te doen participeren. Streven naar een meer inclusieve wereld is ook daarmee worstelen en leisure niet louter vanuit de zonnige bril benaderen.

Betrek ervaringsdeskundigheid

In dit magazine zie je op meerdere plekken een pleidooi voor de inzet van ervaringsdeskundigheid. Laten we in de BUas+ strategie waarin wel expliciet aandacht is voor verbinding aan de industrie ook dit aspect zichtbaar maken. Niet over maar met. Niet voor maar door. Nodig de ander uit aan tafel. Stap af van de gebruikelijke patronen. Stap over fysieke en mentale drempels. Analyseer wat het over onszelf zegt hoe we naar de ander kijken en probeer voorkeuren te beoordelen vanuit empathie. Vier elkanders feesten. Laat anderen zingen en dansen op jouw feest. Geef bijzondere groepen naast de vrijetijdsbeleving ook een plek aan tafel om in gelijkwaardigheid aan te schuiven in zowel het onderzoeks- als designproces. Verwijder barrières tussen wij en zij weg. Werk co-creatief. Betracht daarbij geduld. Vertrouw elkaar en vertrouw op het proces en de open resultaten. Werk verder aan een inclusief instrumentarium. Inclusive leisure, van conceptontwikkeling naar design via consumptie tot evaluatie.

Hopelijk bieden de diverse verhalen die volgen voldoende aanknopingspunten om een dergelijke aanpak samen verder te ontwikkelen. Veel leesplezier en inspiratie.

Peter Horsten en Simon de Wijs vormen de eindredactie van Uncover.