Ik ga op reis en neem mee naar huis…
De ervaring van de bezoeker
Anke Arts maakt een serie voor magazine R&T over wat zij als bezoeker tegenkomt. In deze tweede aflevering de experience op een gletsjer. Goed voor de bewustwording van de klimaatverandering of toch geen goed bezoek?
Ken je dat, je gaat op vakantie en je wilt van alles beleven. Ja natuurlijk ken je dat! (Ont)spanning en avontuur en als het een beetje meezit, wil je de kinderen – en jezelf – nog wat bijbrengen. Maar wat is in deze tijd verantwoord vermaak? Corona, oorlog, klimaatverandering … ze dwingen ons na te denken over hoe we met de wereld omgaan. Maar nemen we dat bewustzijn ook mee op reis? In enkele korte vakantie-voorbeelden deel ik waar mijn hoofd en hart struikelden over deze vraag.
To visit or not to visit a Gletscher
Een klein vermogen kost het. Dat kan ik wel stellen, maar dan heb je ook wat! In het hart van de Oostenrijkse bergen bevindt zich – nu nog – een gletsjer die je kan bezoeken. Maar liefst drie kabelbanen brengen je in 45 minuten tot een hoogte van 3250 meter, waar je de grijze restanten van wat ooit een wit sneeuwveld was, kan bewonderen. Midden in de zomer zie je nog flarden van sneeuw en zelfs een paar verdwaalde skiërs die beginnerslesjes nemen of die juist met een rotgang afdalen tot 2650 meter; lager op de berg ligt natuurlijk geen sneeuw in deze tijd van het jaar. Het is een mistroostig beeld in een verder prachtige omgeving. We zijn aangekomen bij de Hintertuxer Gletscher. Deze gletsjer ligt nog stil en is daarom, onder begeleiding en uiteraard tegen betaling, te bezoeken. We mochten een wereldwonder aanschouwen.
De gletsjers smelten, no-news-there. De noordpool expeditie van de zomer van 2022 liet zien dat een deel van de Noordpool in zestig jaar tijd zes graden is opgewarmd. Landijs trekt zich terug: Sinds de Jaren ’30 is meer dan de helft van het gletsjerijs verdwenen in Zwitserland (NOS.nl). Het smelten gaat ook steeds sneller. Om het smelten tegen te gaan, worden in steeds meer berggebieden plastic lakens over de berg gelegd, snowfarming. Dit tot grote woede van Greenpeace (theguardian.com); de lakens zijn namelijk bedoeld in de zomer om het smelten van het ijs en de sneeuw tegen te gaan. Het ijs wordt gebruikt als basis waarop de sneeuw weer beter blijft liggen; de sneeuw wordt gebruikt om de pistes mee te prepareren. Dat is nodig, omdat er minder sneeuw valt en ook pas (veel) later in het seizoen. Op deze manier met de klimaatverandering omgaan, is symptoombestrijding, geen oorzaakbestrijding volgens Alexander Hauri (theguardian.com).
"Deze gletsjer bezoeken had ook zo’n excuus, een unieke ervaring, nu-het-nog-kan”
Is fake de oplossing?
Ik ben het volledig met Hauri eens en wil die vuist wel maken. Jij vast ook. Maar als ik in de spiegel kijk, moet ik eerlijk bekennen dat ook ik nog lang niet duurzaam leef. Klimaathypocrisie: goedkoper, praktischer, sneller zijn nog vaak excuses om een keuze voor of tegen iets te maken. We geven onszelf morele redenen waarom WIJ wel iets mogen doen en als wij hetzelfde gedrag vertonen als mensen om ons heen, dan komt dat voort uit omstandigheden (NRC, 08092022). Deze gletsjer bezoeken had ook zo’n excuus, een unieke ervaring, nu-het-nog-kan. En het was zeker de moeite waard, de ijsmassa waar we doorheen liepen, was adembenemend. Maar mag het nog? De vraag stellen is het antwoord al geven. Welke alternatieven zijn voor deze vorm van vakantie en vrijetijd? In Reykjavik staat het museum Perlan, waar een honderd meter lange gletsjer is nagebouwd en waar je dus niet alleen veilig een ijsgrot kan bezoeken, maar ook meer leert over de verdwijning van the real-deal en het effect op ons klimaat en leefomgeving. We zouden ook kunnen overwegen om te gaan skiën op gras of kunststof, maar los van de totaal andere beleving, zal je nog altijd omhoog moeten met een kabelbaan om weer van de berg af te kunnen komen; en een rit met een kabelbaan is nu eenmaal een energie slurper. Daar komt bij dat je net als bij de fake-gletsjer, er nog altijd naar toe moet reizen. Verbeter de wereld, begin bij jezelf… maar hoe gaan we onszelf opnieuw uitvinden en toch een leuke vakantie hebben en ook nog goed doen voor de wereld?
