Van denken naar doen in Friesland
Hoe kom je van duurzaam beleid naar echte actie? Die vraag stelden ze zich in de provincie Fryslân. Op de Beleidsmakersdag 2024 deelden Monique Pruyt en Els Zijlstra van de provincie hun ervaringen om de Friese gastvrijheidssector meer circulariteit te krijgen.
Friesland was al in 2014 actief met duurzaam toerisme in Wereld Erfgoed Waddenzee maar het project kreeg pas echt tractie met het provinciaal bestuursakkoord, 2019-2023 waar ‘Geluk op 1’ kwam. Dat gaf veel ontwikkelruimte voor het beleid Gastvrij Fryslan 2028.
Aan de slag met slimme groei
Het idee was direct om aan de slag te gaan met zogenaamde slimme groei. "Maar wat is slimme groei eigenlijk”, vroegen ze zich in het provinciehuis af. "Want iedereen vindt zijn idee slimme groei. Het was voor ons duidelijk dat we niet in omvang wilden groeien maar wel over de seizoenen heen en in de hele provincie”, stelden Pruyt en Zijlstra.
"Samen met deskundigen is toen een pamflet gemaakt waar het Donutmodel als uitgangspunt is gebruikt.” Het doel van het internationaal erkende Donutmodel is om een economie te creëren die welvaart creërt zonder de planeet te schaden. In dat model staan welzijn, economie en ecologie centraal met steeds een ondergrens en een bovengrens. Bij elk project moet je jezelf als beleidsmaker afvragen:
- Wat en wie wordt er beter of slechter van?
- Wat wordt er mooier van?
- Wat vindt de grutto ervan?
- Past het bij Fryslân, nu en in de toekomst?
En dat alles met als doel dat recreatie en toerisme bijdragen aan de lokale gemeenschap en het de leefbaarheid stimuleert. Daarnaast moet recreatie en toerisme de lokale economie versterken met goed opgeleid personeel uit de regio. Tot slot stimuleren recreatie en toerisme de beleving en het draagvlak voor de rijke Friese natuur en dragen bij aan onderhoud en herstel.
Samen in actie
Ook is een actieplan circulaire gastvrijheidssector gemaakt en uitgevoerd. Een slagvaardige en vrolijke samenwerking met de provincie Fryslân, Vereniging Circulair Friesland, de Toeristische Alliantie Friesland, Yn business en Merk Fryslân. Vanuit een stevige ambitie aan de hand van hele concrete acties en projecten werden bezoekers, bedrijven en de bestemming geïnspireerd en gestimuleerd om te verduurzamen. De provincie stelde middelen beschikbaar om ondernemersactiviteiten te organiseren. En dat werden er een hoop. Een paar resultaten: 40 ondernemers gestimuleerd om een Green Key certificaat te behalen. Ook zijn er veel workshops voor ondernemers georganiseerd, bijvoorbeeld rond energie, biobased materialen, food waste en grondstoffenstromen. Ook zijn zogenaamde Koploperprojecten, Circo-tracks en -tafels georganiseerd. Dit heeft ertoe geleid dat ondernemers circulaire investeringen hebben gedaan waardoor ze klaar zijn voor de toekomst. "Het is de kracht geweest dat we het met elkaar hebben gedaan en in netwerken kennis en ervaring hebben uitgewisseld zodat ondernemers in beweging komen.”
Ondernemers gaan ‘aan’ staan
Wat ze zagen in Friesland is dat ondernemers op dit thema ‘aan’ gaan staan. "We zien dat ondernemers elkaar inspireren. Wel is het zo dat voorlopers enthousiaster en gemotiveerder zijn. Het is nu de uitdaging de middenmoot te enthousiasmeren. Andere grote vraag is hoe je dit ecosysteem in stand houdt nu het project is afgelopen. Want een aanjager/regisseur is noodzakelijk.” Gelukkig is er, nu het Europees Interegproject 3ST (waar ook Zeeland aan mee doet). Het 3ST-project brengt zeven landen van de Noordzeeregio samen om de uitdagingen rondom duurzaam toerisme inzichtelijk te maken en concreet aan de slag te gaan met de uitdagingen die er zijn op het gebied van afval, water en energie. Veel tools en instrumenten zijn blijvend te gebruiken en beschikbaar via www.circulairgastvrij.frl
