ANVR: Fundamentele veranderingen nodig om treinreizen in Europe te verbeteren

De ANVR is bang dat de internationale trein nooit van de grond zal komen als er geen fundamentele veranderingen in het beleid worden doorgevoerd. Het kabinet en Europa moeten snel actie ondernemen. Dat zegt de brancheorganisatie bij de publicatie van een uitgebreide studie naar de geschiktheid van de railsector voor vakanties en zakenreizen. 

Grootste probleem is dat het Europese spoorwegnetwerk een lappendeken is van aanbieders met vaak nationale belangen. Reizigers kunnen nergens terecht voor handig boekbare tickets door het ontbreken van een distributiesysteem zoals dat in de luchtvaart bestaat. ANVR zet daarom in op zogenaamde MDMS-wetgeving (Multimodal Digital Mobility Services) die platforms mogelijk maken die de doorverkoop verzorgen van treintickets, gecombineerd met andere reisproducten.

Trein komt niet van de grond

Vele onderzoekers en beleidsmakers hechten waarde aan de internationale trein als alternatief voor reizen die gebruik maken van transportopties met een grotere klimaatimpact, zoals vliegtuig of auto. De klimaatimpact van een treinreis ligt wel 8 tot 12 keer lager dan van de luchtvaart. Toch komt de trein niet van de grond: het aantal vakanties per spoor ligt al jaren stabiel op 4-5 procent. Om aan haar duurzaamheidsdoelstellingen te voldoen wil de ANVR daarom dat het aantal vakanties en zakenreizen per spoor de komende jaren fors gaat groeien.

Lappendeken van nationale treinmaatschappijen

"De afgelopen jaren zien we veel verbeteringen aan het internationale spoor. Toch is dit niet voldoende en zal de trein nooit doorbreken als de railsector niet wordt klaargestoomd voor een internationale rol” zegt Frank Radstake, directeur van de ANVR. "Het huidige Europese landschap bestaat uit een lappendeken van nationale treinmaatschappijen, die vanuit lokaal-nationaal oogpunt hun netwerken beheren. Dat zorgt ervoor dat er geen geharmoniseerd beleid wordt gevoerd en dat er geen trans-Europees netwerk van de grond kan komen”.

Bang dat de rol van de luchtvaart is uitgespeeld, hoeft de branche niet te hebben. ANVR: "De trein zal de functie van de luchtvaart simpelweg niet kunnen overnemen. Toch denken we dat met verschillende ingrepen de trein de komende jaren een forse impuls kan krijgen. Het doel is duidelijk: rail moet zo snel mogelijk groeien, om veel meer dan nu te kunnen bijdragen aan de verduurzaming van internationale reizen.”

Trein zeker niet altijd duurder en trager

Het idee dat reizen per trein veel duurder en trager is het vliegtuig ontkracht ANVR in haar position paper voor een aantal cases. Onderzoek van ING toonde aan dat voor vijf van de drukste korte routes in Europa de trein meestal sneller is. Dat geldt ook voor de kosten. In veel gevallen blijkt de prijs van de trein mee te vallen ten opzichte van die van vliegtuigen.

Nodeloos veel hobbels voor reizigers

Reizigers ervaren eindeloos veel problemen als ze met de trein op reis willen: er is geen overkoepelend ticketplatform, zoals er in de luchtvaart wel bestaat, en tickets zijn slechts enkele maanden of korter van tevoren te boeken. Dat is totaal niet geschikt voor Nederlandse reizigers, die hun vakanties of zakenreizen vaak veel verder van te voren plannen. Bovendien zorgen een slechte punctualiteit in combinatie met veel overstappen ervoor dat reizigers niet kunnen vertrouwen op de trein. Verder sluit het passagiersrecht voor treinreizen niet goed aan op de behoefte van een internationale reiziger.

"Europese plannen zijn vaak gefocust op HSL-verbindingen, maar bovenstaande problemen los je daar niet mee op” zegt Radstake. "Wij pleiten daarom voor een aantal oplossingen die de railsector op korte termijn kunnen verbeteren, zodat we snel een groei kunnen zien van de railsector – iets dat belangrijk is, als we de duurzaamheidsdoelstellingen willen behalen. Bovendien hebben vele studies al aangetoond dat rail een belangrijke substitutierol kan vervullen voor luchtvaart op de kortere afstanden. Maar ook vakanties naar Spanje en Italië kunnen daarvan profiteren.”

Concrete voorstellen

De ANVR doet een aantal concrete beleidsvoorstellen om de railsector op korte termijn te verbeteren

• Erken dat trein een onmisbare schakel is in de verduurzaming van vakantie- en zakenreizen;
• EU: creëer een masterplan voor internationaal reizen in de Europese Unie;
• Werk aan de verbetering van reizen over bestaand spoor: verminder overstappen, reistijd, en knoop netwerken aan elkaar om tot een geïntegreerd spoornetwerk te komen;
• Maak een scheiding tussen operatie en distributie van tickets. Open de markt voor ticketverkoop, zodat een gelijkende situatie als in de luchtvaart kan ontstaan en de reisbranche trein veel beter kan integreren in haar ecosysteem;
• Zorg dat spoorwegbedrijven tickets 12 maanden van tevoren beschikbaar kunnen maken, zodat vakantiegangers niet al afhaken bij de eerste oriëntatie op een treinvakantie;
• Verbeter en handhaaf passagiersrechten voor de trein, zodat treinreizen in het algeheel gestroomlijnder wordt;
• Bescherm nieuwe marktpartijen in de railsector en geef ze een kans om de concurrentie met grote gesubsidieerde organisaties aan te gaan; stimuleer een tweedehands markt voor treinmaterieel;
• De reisbranche moet trein echt meer gaan verkopen, zodat processen gestroomlijnd kunnen worden.