Hogeschool Rotterdam werkt aan bezoekerseconomie in balans

Visie Verbeeld’ van start in Feijenoord

Rotterdam heeft in 2024 opnieuw een recordaantal bezoekers aangetrokken. Maar hoe zorg je ervoor dat niet alleen het centrum, maar ook andere wijken profiteren van deze groei? Onder de noemer Visie Verbeeld is op 2 april in het hart van de wijk Feijenoord een traject gestart om te werken aan een bezoekerseconomie in balans. 'Regeneratief' staat in deze aanpak centraal.

De bijeenkomst markeerde de aftrap van een innovatief project waarin, onder leiding van Hogeschool Rotterdam, de gemeente, ondernemers, bewoners, woningcorporatie Woonstad, vertegenwoordigers van toerisme & recreatie én het onderwijs samenkomen. De sessie vond plaats bij Skateland Rotterdam, een locatie midden in de wijk, symbool voor het inclusieve karakter van het project.

Een regeneratieve aanpak

Visie Verbeeld hanteert een regeneratieve benadering. Dat betekent: verder kijken dan "het verminderen van de negatieve effecten” alleen. Centraal staat de vraag hoe een bezoekerseconomie in balans écht positieve impact maakt in een wijk waar relatief veel mensen in armoede leven. De focus ligt op het versterken van sociale, culturele en ecologische veerkracht met een bezoekerseconomie als middel in plaats van als doel — mét én vóór haar bewoners en ondernemers. Daarbij worden belanghebbenden met verschillende perspectieven, belangen en agenda’s vanaf het begin actief betrokken. Niet om hen enkel te consulteren, maar als mede-architecten van een gewenste toekomst.

De aanpak is ontwikkeld binnen een project dat gefinancierd wordt door het SIA Regieorgaan. Hogeschool Rotterdam voert dit uit in samenwerking met Breda University of Applied Sciences. De nadruk ligt op het ontwikkelen van een werkwijze die écht past bij de complexe realiteit van een gebalanceerde bezoekerseconomie.

Vanuit de eigen kring bouwen aan gedeelde visie

De werkwijze is zorgvuldig opgebouwd, omdat de aanpak valt of staat met het betrekken van stakeholders. Om die reden is gestart met het benaderen van een zogenaamde ‘eerste kring’: direct betrokkenen uit het netwerk van de initiatiefnemers. Binnen deze kring is in drie aparte groepen de samenwerking opgezet, te weten een groep bewoners, een groep ondernemers én een groep gemeente. Tijdens de bijeenkomst op 2 april bestond elke groep uit ongeveer vijf deelnemers.

Vanuit deze eerste kring wordt stap voor stap gewerkt aan het betrekken van meer mensen. Dat gebeurt in fasen: eerst wordt de kring uitgebreid met een ‘tweede kring’ van stakeholders, en daarna eventueel met een ‘derde kring’. Op die manier groeit de groep betrokkenen gestaag, zonder dat het proces onpersoonlijk wordt. De initiatiefnemers vragen de deelnemers actief om mensen uit hun eigen netwerk aan te dragen, zodat de uitbreiding steeds plaatsvindt via bestaande, actieve relaties. Hierdoor blijft het proces gedragen, persoonlijk en op vertrouwen gebaseerd.

Conclusies uit eerste sessies

Tijdens de sessie op 2 april gingen deelnemers per stakeholdergroep in gesprek over hun visie op de toekomst van hun wijk, en de obstakels die zij ervaren. Per tafel ontstonden al snel verschillen in invalshoek, maar óók verrassende overeenkomsten. Wat opviel: aan alle tafels lukte het deelnemers om gezamenlijk tot een eerste gedeelde visie te komen. Hoewel in deze fase van het proces nog geen gedeelde visies gedeeld kunnen worden – om het vertrouwen binnen en tussen de groepen te waarborgen – kunnen wel enkele ambities worden benoemd.

Zo benadrukte de gemeente het belang van een lokale economie waarin zowel huidige als nieuwe bewoners een centrale rol spelen, met behoud van de eigen identiteit van Feijenoord. Ondernemers zien kansen in de ontwikkeling van de wijk als een ‘kleine stad’ met eigen voorzieningen. Zij noemen het verminderen van overlast door auto’s en bussen, het genereren van inkomsten via bezoekers, en het versterken van de internationale aantrekkingskracht met bijvoorbeeld een street art campus. Bewoners willen zich prettig en veilig kunnen verplaatsen in de wijk, met meer ruimte voor wandelen, minder autoverkeer en goede voorzieningen voor iedereen – van sport en spel tot ondernemen, recreatie en een bibliotheek. Tegelijkertijd klonk er frustratie vanuit deze groep: velen voelen zich moe en ongehoord, omdat eerdere input genegeerd werd. Dat belemmert bereidheid om opnieuw bij te dragen aan nieuwe plannen.

Samenwerken aan vervolg

Deze eerste gesprekken laten zien hoeveel potentie er is, maar ook hoe belangrijk het is om werkelijk te luisteren én te handelen. Het Rotterdamse "geen woorden, maar daden" is dan ook het leidende motto.

De komende maanden staan in het teken van verdieping per groep en verbreding naar de netwerken van de deelnemers. Elke tafel organiseert samen met de facilitatoren van Hogeschool Rotterdam vervolgbijeenkomsten met stakeholders uit hun eigen eerste – en daarmee voor de initiatiefnemers tweede of zelfs derde – kring. Zo wordt de kring steeds groter en op deze manier wordt recht gedaan aan de diversiteit binnen de eigen stakeholdergroepen.

Uiteindelijk komt in juni de kruisbestuiving op gang, waarbij de facilitatoren zorgen voor verbinding tussen de de drie verschillende stakeholdergroepen bewoners, ondernemers en gemeente. Doel is het gezamenlijk vaststellen van ambities, gedeelde visie, uitdagingen, hulpbronnen en een top 5 van noodzakelijke veranderingen. Vanaf augustus moeten de eerste gezamenlijke acties worden uitgevoerd. Door samen te ontwikkelen en uit te voeren, ontstaan niet alleen draagvlak en betrokkenheid, maar ook eigenaarschap voor de realisatie van een bezoekerseconomie in balans.

Lokaal én structureel impact maken

Visie Verbeeld biedt niet alleen een kans voor de betrokken wijken, maar ook voor de kennisinstellingen. Hogeschool Rotterdam bouwt via dit traject intensief aan relaties met lokale stakeholders, en zowel de gemeente als Hogeschool Rotterdam en BUas hebben de intentie uitgesproken om deze aanpak verder te ontwikkelen en structureel te verankeren, zowel in aanpak als in andere wijken.

Het project sluit aan bij actuele vragen over spreiding van bezoekers, eigenaarschap van bewoners en het creëren van waardevolle ontmoetingen. Rotterdam laat hiermee zien aan een regeneratieve bezoekerseconomie te willen bouwen.