Ik ga op reis en neem mee naar huis…
De ervaring van de bezoeker
Anke Arts maakt een serie voor magazine R&T over wat zij als bezoeker tegenkomt. In deze eerste aflevering een experience center over D-Day. Goede educatie of toch te dark voor woorden?
Ken je dat, je gaat op vakantie en je wilt van alles beleven. Ja natuurlijk ken je dat! (Ont)spanning en avontuur en als het een beetje meezit, wil je de kinderen – en jezelf – nog wat bijbrengen. Maar wat is in deze tijd verantwoord vermaak? Corona, oorlog, klimaatverandering … ze dwingen ons na te denken over hoe we met de wereld omgaan. Maar nemen we dat bewustzijn ook mee op reis? In enkele korte vakantie-voorbeelden deel ik waar mijn hoofd en hart struikelden over deze vraag.
D-Day als toeristische attractie
Een belevenis met fun factor van één van de bloedigste dagen van de Tweede Wereldoorlog: D-Day. In Normandië. Op de plek met de lugubere naam Dead mans’ corner, staat een oorlogsmuseum. Het dankt haar naam aan de dode man, die dagenlang half uit de tank hing in de vuurlinie. Daar is een heus Experience Center aan toegevoegd zodat je kan ‘beleven’ hoe het was voor al die jonge mannen om in een vliegtuigje van Engeland naar Frankrijk te vliegen, onder barre omstandigheden. Duizenden vonden er hun dood. We zijn getriggerd door de naam, het museum, met een 3D bioscoop erbij. En we zijn nu eenmaal in de buurt (is dat echt een excuus?). Buiten staat een rij, druk kletsend sluiten we aan.
"Ik vraag me af of dit het dan wel is”
Zeker, het verhaal van de oorlog moet verteld blijven worden, maar zoals wij vroeger naar een museum gingen, kijkend naar foto’s, tekeningen, oude kleren en stukgeslagen waterflessen- Museum.1.0 zeg maar - is niet meer van deze tijd. Ik vraag me af of dit het dan wel is. Naast de ingang hangt het indrukwekkende verhaal van Colonel Wolverton, de rode draad door het museum. Ook hij ging zijn dood tegemoet, net voordat zijn voeten de Franse grond raakte. 150 kogels vonden ze in zijn lichaam. We doorlopen de zalen, de 3D film en het museum van de Dead man. Aan het einde een winkel met namaakspulletjes, kleding en… echte SS-relikwieën. Fake stuff voor een paar euro, het echte werk voor vele tientallen euro’s. Inmiddels zijn we stil.Even een uitstapje naar de theorie.
Hoe dark wil je het hebben?
We noemen deze vorm van toerisme Dark Tourism, waarbij historische plekken worden bezocht die te maken hebben met dood en tragedie. Wanneer en óf iets als Dark wordt ervaren, verschilt per persoon. Elk verhaal - in dit geval van een museum - wordt per definitie anders ontvangen door verschillende doelgroepen. De mate van betrokkenheid en emotie zijn belangrijke factoren hierin. Veldslagen rondom kastelen bijvoorbeeld zijn al zo lang geleden dat "Ridderdagen” door weinigen als ‘Dark’ worden ervaren: brood bakken, kettingen rijgen, nagespeelde veldslagen en doodgaan tijdens je eigen ridderspel. Keileuk. Of ook Dark?
In de grote zaal nemen we plaats in een vliegtuigje op poten. Het ding simuleert een beangstigende vlucht boven zee, met veel rook en geluid en de suggestie van brand. Een jongetje tegenover ons barst in huilen uit en kruipt dicht tegen zijn moeder aan, die hem hardop lachend kalmeert en hem enthousiast probeert te maken voor deze leuke attractie. Verslagen lopen we naar buiten, waar op de parkeerplaats inmiddels een foodtruck met hamburgers staat. Blijkbaar ligt onze oorlogsgeschiedenis voor sommigen al (te) ver achter ons. Wij slaan de lunch deze keer over.
Anke Arts
ETFI - CELTH. Researcher & Program leader Strategic Foodtourism, Hospitality & Leisure.
Dead Man’s Corner Museum.
