In de landelijke visie op toerisme ‘Perspectief 2030’ is de koers uitgezet naar een duurzame ontwikkeling van de bestemming Nederland. Toerisme is daarin een middel om grotere maatschappelijke vraagstukken op te lossen die bijdragen aan het algemeen en gedeeld belang van Nederland. Bezoek moet in 2030 bijdragen aan de welvaart en het welzijn van alle Nederlanders. Mooie doelen waar hard aan wordt gewerkt. Tegelijkertijd vraagt deze aanpak om andere indicatoren dan louter aantallen toeristen en euro’s die zij in ons land laten rollen.

Ton Vermeulen

Inmiddels zien we in de eerste grote onderzoeken een bredere aanpak van het begrip impact. Zo ook in het onlangs verschenen onderzoek naar inkomend dag- en verblijfsbezoek ‘Internationaal bezoek in beeld’. In dat onderzoek is er, naast de economische impact, ook aandacht voor de ecologische en sociaal-maatschappelijke impact.

Economische impacts

Het belangrijkste economische inzicht is dat het internationale dag- en verblijfsbezoek aan Nederland een behoorlijke omvang kent. In totaal noteerden de onderzoekers 93,2 miljoen dagbezoeken vanuit buurregio’s in Duitsland en België en 12,2 miljoen verblijfsbezoeken vanuit de elf onderzochte herkomstlanden (Duitsland, België, Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Verenigde Staten, Italië, Spanje, Polen, Oostenrijk, Zweden, Denemarken). Bij elkaar opgeteld verbleven ze 168 miljoen dagen in Nederland en gaven 18,1 miljard euro uit.

Dagbezoekers geven 10,4 miljard euro uit

Economisch is het dagbezoek zeer interessant. In totaal werd 10,4 miljard euro aan bestedingen gemeten. Daarvan wordt het meeste in Nederland uitgegeven, slechts 2,85 miljard euro werd vooraf uitgegeven. Van alle bestedingen werd bijna 8,4 miljard euro uitgegeven door de Duitse bezoekers en ruim 2,0 miljard euro door de Belgische bezoekers.

Grootste besteding van dagbezoekers is aan eten & drinken en winkelen

Belgen geven gemiddeld per persoon per bezoek met 120 euro het meest uit. Duitsers volgen met 110 euro. Het meeste geld geven dagbezoekers uit aan eten & drinken en in winkels. Duitsers geven per bezoek het meeste geld uit aan winkelen (40 euro). Andere belangrijke uitgaven zijn eten en drinken (30 euro) en het vervoer naar Nederland (25 euro). Belgen juist het meest aan eten & drinken (40 euro) gevolgd door uitgaven in winkels en voor souvenirs (34 euro) en uitgaven voor het vervoer naar Nederland (33 euro).

Verblijfsbezoekers besteden 7,7 miljard euro in Nederland

De 12,2 miljoen verblijfsbezoekers hebben in 2022 samen ruim 7,7 miljard euro uitgegeven. Gemiddeld komt dat neer op 635 euro per persoon per verblijf. Zakelijk bezoek levert met 760 euro het meeste op, gevolgd door vakantiegangers (650 euro). Het minst, maar toch nog heel behoorlijk, geven bezoekers uit aan familie, vrienden en bekenden (525 euro). Het meeste geld wordt uitgegeven aan eten en drinken; in totaal 1,9 miljard euro. De logiessector kan 1,8 miljard euro op jaarbasis bijschrijven. Aan vervoer naar Nederland wordt door inkomende verblijfsbezoekers 1,6 miljard euro uitgegeven en aan excursies en toegangskaartjes 822 miljoen euro.

Met 1.425 euro per persoon per verblijf besteden bezoekers uit de Verenigde Staten het meeste geld. Dat komt niet alleen door de hogere vervoerskosten voor hun intercontinentale vlucht, maar ook doordat ze tijdens het verblijf in Nederland meer uitgeven. De gemiddelde besteding per persoon per verblijf ligt het laagst voor bezoekers uit België. Zij zijn het minste kwijt aan vervoer (zowel naar als in Nederland) en hebben ook lagere accommodatiekosten. Uitgedrukt in totale bestedingen levert het bezoek van Duitsers het meeste op; ruim 3,2 miljard euro. Daarna volgen Amerikanen (ruim 1,3 miljard euro) en Belgen (ruim 820 miljoen).

Ecologische impacts

Bezoekers hebben niet alleen een economische impact, maar ze maken ook impact op ecologisch gebied. Tweederde van de verblijfsbezoekers en het merendeel van de dagbezoekers denkt bewust na over de impact van reizen op het klimaat. Over het algemeen zijn de ondervraagde dag- en verblijfsbezoekers bereid om meer te betalen of langer te reizen met een duurzaam vervoermiddel.

Een kleine meerderheid van de dagbezoekers wil duurzamer reizen en daar meer voor betalen.

Tussen de dagbezoekers uit Duitsland en België zien we geen grote verschillen in hun gedachten over duurzaamheid. Wel zijn Duitsers wat meer uitgesproken dan Belgen.

Bij een meerderheid van de Duitse bezoekers spelen duurzame aspecten een rol bij het dagbezoek. Ruim de helft is bereid langer te reizen bij gebruik van een meer duurzaam vervoermiddel. Daarnaast is ook een ruime meerderheid bereid meer te betalen voor duurzaam reizen. Ook let een meerderheid erop dat het ondernomen dagbezoek duurzaam is en speelt bij een kleine tweederde duurzaamheid een belangrijke rol bij het ondernomen dagbezoek.

Belgen zitten in meerderheid ook op de duurzame tour maar iets minder uitgesproken dan Duitsers. Van de Belgen is iets meer dan de helft bereid langer te reizen bij gebruik van een duurzaam vervoermiddel maar wil net geen helft van hen meer betalen voor duurzaam reizen. Van de Belgen let een kleine meerderheid erop dat het ondernomen dagbezoek duurzaam is en voor eenzelfde percentage speelt duurzaamheid een belangrijke rol bij de ondernomen activiteiten.

Ruime meerderheid van de verblijfsbezoekers let op duurzaamheid

De onderzoekers hebben ook de impact van toerisme onder inkomende verblijfstoeristen bekeken. Voor 70% van hen speelt duurzaamheid een belangrijke rol bij het ondernomen bezoek aan Nederland, dit was onder dagbezoekers bijna 60%. Ze denken ook bewust na over de impact van reizen op het klimaat en letten op duurzaamheid tijdens hun bezoek. Een zeer positief resultaat is dat 70% bereid is een langere reistijd te accepteren met een duurzaam vervoermiddel en 66% bereid is meer te betalen voor duurzaam reizen. Hierbij moeten we ons wel realiseren dat er een groot gat zit tussen intenties en gedrag.

Gevraagd naar specifieke duurzaamheidsaspecten vinden verblijfstoeristen het behoud van de natuur het belangrijkst, op de voet gevolgd door het behouden van lokale cultuur en erfgoed en het reduceren van afval. De rest van de top 5 van belangrijkste duurzaamheidsaspecten zijn goede werk- en leefomstandigheden voor de lokale bevolking en geen overlast veroorzaken voor de lokale bevolking. Minder hoog scoren voedselverspilling, gebruik van duurzame energie, het zoveel mogelijk gebruik maken van lokale en biologische producten en het verminderen van broeikasgassen.

Sociaal-maatschappelijke impacts

Naast economische en ecologische impact hebben bezoekers ook impact op sociaal-maatschappelijk gebied. Bezoekers vinden het belangrijk zich in anderen te verplaatsen en hebben een hele duidelijke mening over drukte op de bestemming.

Verblijfsbezoekers hebben veel oog voor de lokale bevolking

Op de bestemming heeft 79% van de verblijfsbezoekers oog voor de lokale bevolking. Bezoekers uit de Verenigde Staten en Zuid-Europese landen zeggen vaker hier oog voor te hebben dan bezoekers uit België en Noord-Europese landen. Daarnaast vindt 82% van de verblijfsbezoekers het belangrijk zich in anderen te verplaatsen. Dat is het hoogst bij toeristen met een vakantie of recreatief motief en wat lager bij zakelijke bezoekers.

Dagbezoekers ervaren drukte maar vinden die acceptabel

Ruim een kwart van de Duitse dagbezoekers en bijna een kwart van de Belgische dagbezoekers heeft drukte ervaren tijdens het bezoek aan Nederland. Een ruime meerderheid vond het aantal bezoekers acceptabel. Een relatief klein aandeel van de bezoekers geeft aan dat er best wat meer bezoekers mochten zijn: 9% van de Duitse en 14% van de Belgische bezoekers. Vooral de jongere doelgroep (18-34jaar) heeft drukte ervaren.

Als je kijkt naar ervaren drukte per seizoen zien we dat de Belgische dagbezoekers die in de herfst Nederland bezochten, het aantal toeristen vaker acceptabel vonden dan in de andere seizoenen. Hierbij springt de zomer er opmerkelijk genoeg niet uit als ‘te druk’. Bij de Duitse bezoekers worden de zomer en lente relatief vaak als druk ervaren. Alhoewel de grootste groep Duitse bezoekers de ervaren drukte acceptabel vindt.

Een vijfde van de verblijfsbezoekers vindt het te druk in Nederland

Aan de buitenlandse verblijfsbezoekers is ook gevraagd naar de ervaren drukte in Nederland. Nu zaten we in 2022 nog in de naweeën van de pandemie en was het niet een heel erg representatief jaar als we het hebben over drukte. Gemiddeld over alle landen vond 22% van de bezoekers het te druk tijdens hun bezoek. Vooral bezoekers uit de Verenigde Staten (26%) en Duitsland (25%) vonden het te druk.

Heel opvallend vond een ruime meerderheid (64%) het te rustig in Nederland. Dat hoeft niet negatief te zijn want 81% van de inkomende verblijfsbezoekers houdt van een rustige, natuurlijke omgeving. Hoopvol mogen we ook zijn over het spreiden van toeristen naar minder bekende en drukke bezienswaardigheden. In het onderzoek geeft 70% aan geïnteresseerd te zijn in minder bekende plekken.