Sector krijgt tool voor duurzamer reisaanbod

Een zo complete voetafdruk-calculator is uniek in de wereld. Brancheorganisatie ANVR, die zich al jaren inzet voor duurzamer toerisme en ook heeft meegewerkt aan de calculator, hoopt dat de tool wereldwijd navolging gaat krijgen.

Maar voordat Paul Peeters van het NHTV Center for Sustainable Tourism and Transport de calculator kon presenteren, gaven Vincent van Marle van de Nederlandse Klimaatcoalitie en Patricia Temme, programmamanager Duurzaam ondernemen van NS de aftrap.

Vincent van Marle, MVO Nederland:

De Nederlandse Klimaatcoalitie moet het verschil maken

Het spits werd afgebeten door Vincent van Marle die binnen MVO Nederland verantwoordelijk is voor de Nederlandse Klimaatcoalitie. We moeten ons in de optiek van Van Marle niet blindstaren op de afspraken die mogelijk op de Klimaattop in Parijs worden gemaakt maar vooral kijken wat voor stappen we daadwerkelijk na Parijs kunnen zetten. Om bedrijven te stimuleren met duurzaam ondernemen aan de slag te gaan, is de Nederlandse Klimaatcoalitie opgericht.

Meer dan 1.000 deelnemers

De Klimaatcoalitie is een initiatief van het ministerie van IenM, Klimaatverbond, MVO Nederland en Natuur en Milieu. Bedrijven en organisaties kunnen zich aansluiten door het ondertekenen een Code of Conduct waarin zij de ambitie uitspreken om voor 2050 volledig klimaatneutraal te opereren. Daarnaast berekenen zij hun huidige CO2 footprint en formuleren ze een klimaat-ambitie voor de kortere termijn. Van leden van de Klimaatcoalitie wordt ook verwacht dat zij een actief ambassadeur zijn voor hun eigen keten of domein. Intussen doen al meer dan 1.000 bedrijven en organisaties mee aan de Nederlandse Klimaatcoalitie.

Veel kleine stapjes maken een grote beweging

Volgens Van Marle gaan we het klimaat niet redden door grote acties maar met kleine stapjes. Daarvoor moeten we duurzaam ondernemen klein en werkbaar maken. Bedrijven moeten de juiste mensen rond zich verzamelen en onderwerpen oppakken die behapbaar zijn. Deelnemers aan de Klimaatcoalitie moeten zowel intern als extern laten zien welke dingen goed gaan om vooral anderen die nog niet zover zijn te stimuleren ook aan de slag te gaan.

Patricia Temme, NS
Hoe verduurzaam je een bedrijf met 32.000 werknemers?

Patricia Temme, programmamanager Duurzaam ondernemen van NS was door de organisatie van de conferentie uitgenodigd om te vertellen hoe een groot bedrijf met meer dan 32.000 werknemers duurzaam ondernemen in de haarvaten heeft gekregen. En dat terwijl slechts drie mensen zich fulltime met duurzaamheid bezighouden. Volgens Temme moet je niet de illusie hebben dat je met die drie mensen dat hele grote bedrijf kunt veranderen. Daar heb je diep in de organisatie medewerking nodig en ambassadeurs die het voetenwerk voor je doen.

Breng focus aan

Alvorens met duurzaam ondernemen aan de slag te gaan, heeft NS bepaald wat het als bedrijf aan deze maatschappij kan toevoegen. "Door reizen kunnen mensen elkaar ontmoeten en activiteiten ontplooien, NS kan daar een belangrijke en vooral duurzame rol in spelen. Het is de ambitie van NS om samen met partners de reiziger regie te geven over zijn openbaar-vervoerreis van deur tot deur en zo bij te dragen aan betaalbare en duurzame mobiliteit in Nederland.”

Mooie woorden maar om duurzaam ondernemen binnen NS tot een succes te maken, was het noodzakelijk het in te bedden in de strategie, de structuur en het systeem. "Het moet uiteindelijke in het systeem komen anders werkt het niet”, vertelde Temming die ook als tip meegaf je niet op alle terreinen tegelijk te richten en focus aan te brengen. NS heeft zich daarom op drie thema’s geconcentreerd: energie, afval en ontmoeten.

Doelen moeten concreet, haalbaar en ambitieus zijn

Volgens Temme moet je voor een succesvol duurzaam programma doelen duidelijk definiëren. Die moeten concreet, haalbaar maar wel ambitieus zijn. Daarnaast is het van belang dat je als duurzaam bureau niet de doelen voor anderen in het bedrijfsproces bepaalt, maar dat de afdelingen zelf laat doen. "Zorg bovendien dat je resultaten deelt.”

Omdat NS de derde energiegebruiker van Nederland is, was op het thema energie al snel succes te boeken. In 2018 rijdt NS volledig op groene stroom. Dat hebben ze niet gedaan door groene stroom in te kopen of zelf in windmolens te investeren maar door een langdurig contract met Eneco af te sluiten die daadwerkelijk windmolens voor de energiebehoefte van NS bouwt.

Naast de slimme afspraken met Eneco had ze ook nog een mooi voorbeeld van energiebesparing van onderop meegenomen. Energiezuinig rijden is door een machinist bedacht en was zo’n groot succes dat het nu een vast onderdeel in de opleiding is.

Met duurzaam ondernemen reputatie verbeteren

NS realiseert zich dat het bij de Nederlanders niet zo’n goede reputatie heeft en hoopt dat zij op dit thema wel een goede reputatie kan opbouwen. Door te communiceren dat NS druk bezig is met duurzaamheid en aan te geven dat de trein een duurzame keuze is wil NS gebruikers van de trein een goed gevoel geven en potentiele gebruikers het mee laten meenemen in hun overweging.

Experimenteer!

Het project ‘Low Car Diet’ is een mooi voorbeeld om autorijders over te halen meer van de trein gebruik te maken. Het project is opgezet met gedragspsychologen, een wedstrijdelement en persoonlijke begeleiding. Om te onderzoeken of een zo intensieve aanpak werkt, is dit programma als een wetenschappelijk experiment opgezet compleet met controlegroep. Van de intensief begeleide groep reisde 11 weken na de start 42% bewust anders, zijn 30% minder autokilometers gemaakt en is 28% minder CO2 uitgestoten. Bijna drie vierde van de deelnemers probeerde twee nieuwe vervoersmiddelen uit. Wat volgens NS werkt:

• Aanmoedigen
• Kleine stapjes maken
• Een keer proberen
• Begeleiden
• Voordelen benoemen
• Indruk geven dat iedereen meedoet
• Eigen keuze en vrijheid benadrukken

Uitdagingen heeft NS natuurlijk ook nog. Zo worstelen ze nog met de vraag hoe ze CO2-reductie aan de Nederlanders gaan uitleggen. Om te testen wat wel en wat vooral niet werkt, lopen deze maand vragen mee in het NS-panel.

Paul Peeters, NHTVAanbod verduurzamen met de carbon calculator

Paul Peeters van het NHTV Center for Sustainabe Tourism and Transport mocht als laatste spreker in het plenaire programma de door hen ontwikkelde Carbon Calculator introduceren.

Toerisme is een grote vervuiler

Peeters haalde er nog maar eens de niet zo vrolijke cijfers bij. Toerisme is verantwoordelijk voor een kleine 5% van de wereldwijde CO2-emissies. Dat lijkt niet veel maar waar andere sectoren grote stappen qua reductie zetten, groeit het aandeel van toerisme alleen maar. Dat wordt volledig veroorzaakt de grote groei van het toerisme die elke besparing ruimschoots teniet doet. "Toerisme maakt in de toekomst een steeds groter deel uit van het probleem.”

Nederland doet het overigens helemaal slecht. Tussen 2002 en 2013 groeiden de emissies ten gevolge van vakanties van Nederlanders met 16%. Inmiddels is het aandeel van de totale Nederlandse toeristische sector in de Nederlandse emissie 15%.

Conclusie is dat andere sectoren steeds klimaat neutraler worden en toerisme steeds minder. Als we zo doorgaan, is het kantelput in 2050 waar toerisme de meest vervuilende industrie ter wereld is. Binnen toerisme wordt overigens 40% van de CO2-uitstoot veroorzaakt door de luchtvaart, 32% door de auto, 21% door accommodaties en 4% door activiteiten. Als op de aanstaande Klimaattop in Parijs geen harde afspraken worden gemaakt dan kunnen we ons volgens Peeters in de toekomst alleen nog maar aanpassen aan de klimaatverandering.

Aanbod moet duurzamer

Het is iedereen intussen wel duidelijk dat de antwoorden vanuit de sector moeten komen. De consument is niet bereid zijn gedrag aan te passen en veroorzaakt door toenemend reisgedrag een steeds grotere uitstoot. Helemaal niet meer reizen is voor de sector geen oplossing en dus zullen we moeten kiezen voor een zo klimaatvriendelijk aanbod. Daartoe heeft CSTT samen met diverse touroperators en ANVR een zogenaamde Carbon Calculator ontwikkeld. Met deze carbon calculator CARMACAL kunnen touroperators van elke reis die ze aanbieden, zien welke onderdelen het meest milieubelastend zijn, reizen onderling vergelijken en reizen optimaliseren. Met deze tool kunnen touroperators sturen op een duurzaam aanbod. "Omdat er veel variabelen zijn, kun je veel keuzes maken.” Je kunt de tool ook als een soort flightsimulator gebruiken om keuzes in de pakketreis uit te proberen. Je ziet dan direct wat wel en wat niet werkt. De aanleiding voor het project:

• Toenemende energiekosten
• Maatschappelijke druk om emissies te verminderen
• Vraag naar groener reizen
• Wens voor een carbon label voor de consument
• Vraag naar een tool voor carbon management

Unieke calculator

In de carbon calculator zijn 25 verschillende vervoerswijzen opgenomen, 550.000 accommodaties, 20 accommodatietypen, exacte afstandsberekeningen en 20 emissie intensieve activiteiten. Doel was om een nauwkeurige calculator te maken. Deze tool onderscheid zich verder van andere tools omdat bijvoorbeeld wordt meegenomen met welk vliegtuigtype wordt gevlogen en hoeveel stoelen er in het vliegtuig staan. Dat is belangrijk omdat de emissies per type vliegtuig met een factor twee kan verschillen en de uitstoot per passagier significant kan verschillen als er meer of minder stoelen in een vliegtuig staan. Ook de verschillen tussen accommodaties kunnen wel een factor tien bedragen en sommige excursies hebben een extreem hoge carbon footprint.

Volgens Peeters moet de Carbon Calculator moet worden geïntegreerd in de financiële keuzes die touroperators maken. Met deze tool in handen kunnen touroperators de CO2-uitstoot per euro omzet per type reis uitrekenen. Tips waren er ook volop:

• Kijk goed naar de resultaten
• Verminder daarmee efficiënt de emissies
• Kijk vooruit
• Durf te veranderen en gebaande paden te verlaten
• Toon visie, durf en veranderingsgezindheid
• En gebruik vooral de Carbon Calculator.

Deze voor de reiswereld unieke CO2-voetafdruk-calculator is in samenwerking met partijen als Climate Neutral Group, NHTV internationaal hoger onderwijs Breda, Hogeschool Zeeland, Eceat, iBuildings, ANVR en tal van andere toeristische bedrijven tot stand gekomen.