Psychische vermoeidheid groeit onder werknemers: wat betekent dat voor toerisme en recreatie?

Juist in deze arbeidsintensieve sectoren kan mentale belasting grote gevolgen hebben voor dienstverlening, gasttevredenheid en personeelsbehoud. Dan wordt een CBS-cijfer dat wat afstandelijk overkomt meteen belangrijk voor managers in deze sector dat het moet hebben van aandacht, gastvrij handelen en oog voor de gast.

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek voelt 20 procent van de werknemers zich minimaal één keer per maand psychisch vermoeid door het werk. Hoewel de cijfers betrekking hebben op de totale arbeidsmarkt, sluiten de oorzaken nauw aan bij uitdagingen die ook binnen de vrijetijdssector spelen: hoge werkdruk, personeelstekorten, onregelmatige werktijden en de voortdurende vraag naar professionele gastvrijheid en klantgerichtheid.

Gastvrij blijven onder hoge druk

Waar veel kantoorberoepen vooral mentale belasting kennen, hebben medewerkers in recreatiebedrijven vaak te maken met een combinatie van fysieke en psychische druk. Receptiemedewerkers, horecateams, schoonmaakmedewerkers, recreatiebegeleiders en technische diensten werken regelmatig tijdens piekperiodes, weekenden en vakanties. Juist wanneer gasten vrij zijn, draait de sector op volle toeren.

Daar komt bij dat medewerkers voortdurend vriendelijk, oplossingsgericht en servicegericht moeten blijven. Ook wanneer gasten ontevreden zijn, klachten hebben of hoge verwachtingen stellen. Deze zogenoemde emotionele arbeid wordt steeds vaker genoemd als een risicofactor voor mentale uitputting.

Personeelstekorten versterken de problematiek

De arbeidsmarktkrapte vergroot de druk op bestaande teams. Veel vakantieparken, attractieparken, campings en dagrecreatieve bedrijven hebben moeite om voldoende personeel te vinden. Daardoor moeten medewerkers vaker extra diensten draaien, flexibeler zijn of taken van collega's overnemen. Dat vraagt veel van mensen.

Vooral in de zomermaanden, tijdens schoolvakanties en rond feestdagen kan de werkbelasting sterk oplopen. Omdat veel recreatiebedrijven een aanzienlijk deel van hun omzet in een beperkt aantal maanden realiseren, zijn piekbelastingen lastig te vermijden. Tegelijkertijd betekent uitval door stress of mentale vermoeidheid juist in die drukke periodes een groot risico voor de bedrijfsvoering.

Gevolgen voor de gastbeleving

Psychische vermoeidheid heeft niet alleen gevolgen voor medewerkers zelf. Ook gasten kunnen de effecten merken. Verminderde concentratie, lagere energie en een afnemende betrokkenheid kunnen leiden tot fouten, langere wachttijden en minder persoonlijke aandacht. Voor bedrijven die concurreren op gastvrijheid en beleving vormt dat een belangrijk aandachtspunt. Een positieve gastervaring is immers sterk afhankelijk van de mensen die dagelijks contact hebben met bezoekers.

Steeds meer organisaties erkennen daarom dat investeren in medewerkerwelzijn niet alleen een HR-thema is, maar ook een strategische keuze die direct samenhangt met kwaliteit, reputatie en rendement van gastvrijheid.

Goed werkgeverschap kan concurrentievoordeel zijn

Binnen de leisuresector groeit de aandacht voor vitaliteit, duurzame inzetbaarheid en werkgeluk. Grote werkgevers investeren steeds vaker in programma's rond mentale gezondheid, betere roosterplanning en leiderschapstrainingen voor teamleiders en managers. Ook worden gelijktijdig investeringen gedaan in technologie om de drukke teams te ontlasten. Maar nieuwe technologie vraagt ook om een periode om te leren omgaan met die nieuwe mogelijkheden.

Experts verwachten dat mentale gezondheid de komende jaren een steeds belangrijkere rol gaat spelen in de strijd om personeel. Medewerkers kiezen immers niet alleen voor salaris, maar ook voor werkgevers die aandacht besteden aan werk-privébalans, ontwikkeling en welzijn.

Wat kost dat?

De CBS-cijfers onderstrepen dat psychische vermoeidheid geen individueel probleem is, maar een bredere arbeidsmarktontwikkeling. Voor toeristische en recreatieve bedrijven betekent dit dat aandacht voor mentale gezondheid steeds meer onderdeel wordt van professioneel ondernemerschap. Wat kost dat dan als iemand uitvalt door psychische klachten. De kosten worden doorgaans uitgerekend naar het aantal dagen dat iemand uitvalt. Dat is aanzienlijk meldt CBS.

Na griep en verkoudheid (55 procent) zijn psychische klachten, overspannenheid en burn-out (9 procent) de meest genoemde reden voor het meeste recente ziekteverzuim. Door 11 procent van de vrouwen die verzuimden, werden deze psychische klachten als redenen genoemd. Bij mannen was dat 7 procent.

Psychische klachten gaan ook relatief vaak gepaard met langdurig verzuim, van gemiddeld 67 dagen. Dat is het hoogst van alle verzuimklachten. Gemiddeld verzuimden werknemers 15 dagen bij hun laatste verzuimgeval in 2025. Overspannenheid of burn-out waren dat jaar ook de vaakst gerapporteerde beroepsziekte door werknemers. 3,6 procent van de werknemers gaf aan dat ze te maken kregen met één of meer – door een arts vastgestelde – beroepsziekten. Ruim de helft daarvan betrof overspannenheid of burn-out (1,9 procent van alle werknemers).

Juist voor de vele MKB-bedrijven in toerisme en recreatie zijn die lange periodes van 67 dagen heel moeilijk om op te vangen. Preventie kan nog meer een oplossing worden van dit probleem voor de toeristische sector.