Hacks moeilijk voorkomen, herstel kan beter in het mkb
Hoewel het voorkomen van een hack belangrijk is, kan een cyberaanval nooit volledig worden uitgesloten. De vraag is daarom niet alleen hoe je een aanval voorkomt, maar vooral hoe snel je als ondernemer kunt herstellen wanneer het toch misgaat.
Inhoud van dit artikel
Volgens Emy de Kock van verzekeraar Interpolis onderschatten veel ondernemers nog altijd hun risico. "Veel ondernemers denken dat zij te klein of oninteressant zijn voor cybercriminelen. Door de opkomst van AI worden aanvallen echter sneller uitgevoerd en op grotere schaal ingezet. Wanneer het misgaat, ligt een getroffen bedrijf gemiddeld minimaal 21 dagen stil."
Dat bedrijven na een cyberincident gemiddeld minstens 21 dagen nodig hebben om hun bedrijfsvoering te herstellen, blijkt uit diverse internationale onderzoeken en wordt ook in Nederland bevestigd. Coveware, een gespecialiseerd incident-responsebedrijf dat jaarlijks duizenden ransomware-incidenten afhandelt, rapporteert hierover elk kwartaal. Sinds 2020 bedraagt de gemiddelde herstelperiode minimaal 21 dagen en in sommige perioden liep deze op tot 22 tot zelfs 26 dagen. Daarbij gaat het niet altijd om volledige stilstand, maar om de periode tussen het ontdekken van de aanval en het moment waarop de belangrijkste bedrijfsprocessen weer volledig operationeel zijn.
"Door de toenemende complexiteit van cyberaanvallen neemt de hersteltijd alleen maar toe", zegt De Kock. "Voor een keukenleverancier kan dit bijvoorbeeld betekenen dat wekenlang onduidelijk is welke orders lopen, welke monteur waarheen moet en welke facturen nog openstaan."
Wat heb je nodig?
Veel adviezen over cyberveiligheid richten zich terecht op preventie: sterke wachtwoorden gebruiken, software tijdig updaten en medewerkers bewust maken van digitale risico's. Maar omdat geen enkele maatregel volledige zekerheid biedt, moeten ondernemers zichzelf ook een andere vraag stellen: wat heb ik nodig om morgen verder te kunnen als mijn systemen vandaag uitvallen?
De Kock: "Een effectieve aanpak begint met het inventariseren van de risico's, bijvoorbeeld via een laagdrempelige beveiligingsscan. Daarmee wordt direct duidelijk hoe het IT-landschap is ingericht, wie waar toegang toe heeft en waar kwetsbaarheden zitten. Die inzichten moeten vervolgens worden vertaald naar een concreet plan voor herstel na een hack."
Bepaal de digitale hartslag van je bedrijf
Volgens De Kock begint cyberweerbaarheid met het identificeren van de processen die cruciaal zijn voor de continuïteit van de onderneming.
"Langdurige stilstand kan enorme gevolgen hebben. Daarom zou elk bedrijf moeten weten wat zijn digitale hartslag is. Cyberweerbaarheid begint met het bepalen welke processen, systemen en gegevens essentieel zijn voor de bedrijfsvoering. Welke onderdelen moeten binnen enkele uren of uiterlijk een dag weer beschikbaar zijn om klanten te kunnen helpen en het bedrijf draaiende te houden?"
Meer dan een traditionele back-up
Voor het snel hervatten van bedrijfsactiviteiten zijn inmiddels verschillende oplossingen beschikbaar. Het beeld dat alleen grote organisaties zich een hoge mate van cyberweerbaarheid kunnen veroorloven, klopt volgens De Kock niet.
"Het vraagt wel om een andere manier van denken. Een traditionele back-up alleen is onvoldoende. Ook systemen zoals een Microsoft-omgeving moeten na een incident snel en op een veilige, crisisbestendige manier weer toegankelijk zijn."
Die andere manier van denken vraagt om het doorbreken van de traditionele silo-aanpak. Een zogenoemde silo-oplossing kan daarbij uitkomst bieden. Hierbij worden uitsluitend de meest bedrijfskritische gegevens en processen, zoals klantorders en betaalinformatie, geïsoleerd van het reguliere netwerk opgeslagen. Omdat deze gegevens losstaan van de dagelijkse IT-omgeving, kunnen ze sneller en veiliger worden hersteld wanneer een aanval plaatsvindt.
Preventie blijft daarmee belangrijk, maar ondernemers moeten ook de volgende stap zetten: niet alleen proberen cybercriminelen buiten de deur te houden, maar vooraf organiseren hoe de onderneming verdergaat wanneer een aanvaller toch binnendringt.