Trekt Seeing Stars Leiden omhoog?

Op 24 maart maakte kunstenaar Daan Roosegaarde samen met Martijn Bulthuis van dmo Leiden&Partners in de Oortzaal van de Oude Sterrewacht Leiden de datum bekend van het project ‘Seeing Stars Leiden’. De locatie was een bewuste keuze want De Sterrenwacht staat bol van de historie over kennis van ons heelal. De knapste koppen van de wereld keken hier door de telescopen. Op zondagavond 25 september 2022 wordt de verlichting in een groot deel van de stad een uur lang ‘uit’ gezet. Wie dan omhoogkijkt, kan zich verwonderen. De sterren zien, in deze middelgrote stad in de Randstad zonder lichtvervuiling en zich afvragen wat licht met ons mensen doet. Wetenschappelijke vragen en verhalen over de historie van de sterrenkunde in Leiden vullen de verhaallijn van dit evenement.Hierbij wordt het publiek volop betrokken. Het vraagt om een enorme inzet vanuit de stad om overal het licht uit te doen. Van NS centraal station tot de schakelkasten in de wijken, het netwerk gaat uit, is de grote ambitie van de organisatie.

Volgens Roosegaarde is het geen toeval dat dit project nu juist in Leiden plaatsvindt nadat vorig jaar in het Friese Franeker de lichten uit gingen meldde de kunstenaar en ontwerper vooraf aan de presentatie. "Jan Oort is een geboren Franeker”, aldus Roosegaarde. "Hij vertrok erna naar Leiden, werd directeur van De Sterrewacht en deed wereldberoemde ontdekkingen. Daarom is het ook zo mooi om het nu hier te kunnen organiseren op een nog grotere schaal en met meer focus op wetenschap en burgerparticipatie. Prachtig, zeker nu Leiden dit jaar ook European City of Science is”, vertelt Roosegaarde. "De Sterrewacht wordt het epicentrum. Vanuit hier doe ik een oproep aan alle Leidenaren om mee te doen. Het moet vanuit de gemeenschap komen. Het mooie is dat het echt al leeft in Leiden. Ik ben al meerdere keren gebeld door organisaties die willen weten hoe ze mee kunnen doen. Meerdere steden willen Seeing Stars organiseren maar Leiden heeft de verbinding met de sterrenkunde. Het is opvallend hoe iedereen eigenaarschap voelt om mee te doen.”

De sterren zien, in deze middelgrote stad in de Randstad zonder lichtvervuiling

Jupiter en Saturnus

De streefdatum 25 september is geen willekeurige datum. De maan staat goed, het is vroeger donker en met een beetje geluk zijn Jupiter en Saturnus te zien. Maar het moet natuurlijk wel onbewolkt zijn. Marcel Bulthuis voegde toe dat er op en rond die datum waarschijnlijk veel vallende sterren zijn te zien. Bulthuis deed de oproep dat alle wijken meedoen. Dat lijkt een bijna onhaalbare opgave. Om alle bewoners te betrekken is een onderdeel van het plan om in iedere wijk minstens één sterrenkijker te plaatsen met vrijwilligers die uitleg geven. In slides die niet bij de presentatie werden getoond stonden kaarten waaruit blijkt dat vooral het gebied rondom De Sterrewacht en een groot deel van het oude stadscentrum doelgebied zijn voor dit evenement. Het evenement is afhankelijk van het weer. In de planning wordt rekening gehouden met enkele schaduwdata als de 25e september toch niet door kan gaan.

Na de persbijeenkomst legde Bulthuis uit dat Seeing Stars Leiden niet zomaar een kopie wordt van de eerste versie in Franeker. Het grote verschil is de lange aanloopperiode in vergelijking met Franeker. Leiden&Partners en de organisatie van Meta Knol ontwikkelen verhalen, content en ook wandelroutes om het evenement volop te beleven. Dit sluit aan bij de Citizen Science gedachte dat het brede publiek deelneemt aan de wetenschap.

Citizen Science Directeur die het themajaar leidt, Meta Knol: "Seeing Stars maakt het mogelijk om een nieuwe verbinding met de sterren en elkaar te maken. Een collectief project waarin de hele stad samenwerkt om de lichten uit te doen en de sterren aan. Een project waarin we vragen gaan stellen, sterren tellen en dichter bij de wetenschap komen te staan. We roepen iedereen op om mee te doen, want we dromen ervan om samen naar de sterren te kijken”. Seeing Stars Leiden is een mooi voorbeeld van Citizen Science waarin samenwerking tussen bewoners en wetenschappers van de Universiteit Leiden centraal staat. Die verbinding worden bij alle activiteiten en content opgezocht. Meta Knol heeft nog een ambitie met dit project. "Het is een simpel idee om al het licht uit te doen en naar de sterren te kijken maar technisch is het ingewikkeld en als iedereen meedoet wordt het weer simpel. We denken dat je het als bezoeker niet wilt missen en dat je het wilt delen. Mijn droom is dat Seeing Starts het nieuw Earth hour wordt.” Meta benoemt precies waarom het waardevol is voor de marketing van Leiden, de hoop dat heel veel mensen dit bijzondere moment delen. Naast veel interactie op sociale media worden ook de grote media verwacht om verslag te doen van het moment dat het licht uitgaat en de sterren als in een dark sky park tijdelijk zichtbaar zijn.

Daan Roosegaarde: "Het is opvallend hoe iedereen eigenaarschap voelt om mee te doen”

Martijn Bulthuis vult aan: "Het is geen evenement waar we veel bezoekers voor willen trekken. Wel laten we zien wat voor soort stad we zijn. Met elkaar gebruiken we dit project waarom je voor deze stad moet kiezen.” Dat rendement is deels al bereikt, niet in bezoekers voor de stad maar in congressen. Ondanks dat het European City of Science jaar begon in een periode met de strengste coronamaatregelen ontving de stad, door onder meer contacten uit het themajaar, meer boekingen voor congressen dan ooit tevoren. Nu vrijwel alle coronamaatregelen verdwenen zijn kan Leiden rekenen op veel bezoekers door de congressen. Voor de stad is dat interessant omdat congresbezoekers vaak 2 tot 4 keer zoveel uitgeven dan een gewone toerist. Daarbij komt dat de stad veel wetenschap en onderzoek op zijn grondgebied heeft en dat kan leiden tot nieuwe projecten en investeringen.

Gemeente Leiden geeft met dit project, waarin nauw wordt samengewerkt met diverse stadspartners, een cadeau aan de stad. De hoogte van het bedrag van dit cadeau werd niet bekendgemaakt. De rekening van het evenement komt uit de financiën van de stad: "Met Seeing Stars Leiden maken we van een mooie nazomeravond een geweldig moment voor jong en oud, tegen het decor van De Oude Sterrewacht in onze historische binnenstad. We brengen op deze manier kennis en cultuur samen in het jaar dat Leiden European City of Science is. Ik kijk er erg naar uit!” aldus Yvonne van Delft, wethouder Werk, Inkomen, Welzijn, Economie & Cultuur.

De ontwikkeling van Seeing Stars heeft een grotere verbinding met het toeristisch werkveld dan je verwacht. Het eerste telefoontje dat Daan Roosegaarde deed nadat hij met zijn interne projectteam Seeing Stars in het najaar van 2021 had uitgewerkt was met NBTC directeur Jos Vranken. Daan Roosegaarde: "Ik heb met Jos Vranken gebeld en vroeg hem of hij een gemeente wist die al het licht wilde uitzetten. Oh boy, was zijn eerste reactie. Daarna heeft Jos me gekoppeld aan Franeker vanwege het planetarium. Later ontstond ook de koppeling met Unesco.” Heel toevallig woont Jos Vranken in Leiden maar dat wist Daan nog niet toen hij telefoon kreeg van de burgemeester van Leiden dat deze stad Seeing Stars wil organiseren.

In het logo zit ook de qr-code naar het programma van European City of Science.

Meer publieksinformatie is te vinden op
www.seeingstarsleiden.nl.