Dagrecreatie·Artikel

Bijna al het Nederlandse zwemwater is vervuild

Verbetering waterkwaliteit gestagneerd

Uit onderzoek van Natuur & Milieu en het Nederlands Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) blijkt dat in vrijwel alle zwemwateren chemische normoverschrijdingen voorkomen. Een zwemwater kan in Nederland dus als veilig worden beoordeeld, terwijl er tegelijkertijd sprake is van chemische vervuiling.

Marc Gerlings · 03 sept 2026 · 3 min lezen Printen
Bijna al het Nederlandse zwemwater is vervuild

Voor het onderzoek zijn data van 205 officiële zwemlocaties onderzocht en 57 andere populaire stedelijke zwemplekken. De onderzoekers constateren dat de ingezette verbetering van de waterkwaliteit is gestagneerd. De chemische vervuiling van het water door industriële stoffen en bestrijdingsmiddelen zou ook overal structureel moeten worden gemeten, stelt Natuur & Milieu.

Zo is de ecologische kwaliteit in geen van deze wateren op orde en komen op grote schaal te hoge concentraties chemische stoffen voor. Daarbij gaat het om concentraties die hoger zijn dan de wettelijke normen die gelden voor waterkwaliteit. Toch krijgen zwemmers hierover geen informatie.

Rob van Tilburg, Directeur Programma's Natuur & Milieu: "Je moet er als zwemmer op kunnen vertrouwen dat officieel veilig zwemwater ook gezond zwemwater is. De overheid grijpt alleen in bij een teveel aan blauwalg en bacteriën, maar niet bij chemische vervuiling. Terwijl uit ons onderzoek blijkt dat die vervuiling in bijna alle onderzochte zwemwateren voorkomt."

"De officiële beoordeling van zwemwater in Nederland is vooral gericht op acute gezondheidsrisico’s, door blauwalg en poepbacteriën zoals E. coli. Die informatie is belangrijk, maar het geeft een te beperkt beeld van de gezondheid van water. De chemische vervuiling van het water door industriële stoffen en bestrijdingsmiddelen zou ook overal structureel moeten worden gemeten, stelt Natuur & Milieu. Deze stoffen worden in verband gebracht met onder meer schade aan het zenuwstelsel, de hormoonhuishouding en een verhoogd risico op kanker. En ook voor het milieu kunnen de gevolgen ernstig zijn: chemische vervuiling kan de groei en voortplanting van waterorganismen verstoren. Daarnaast maken al deze stoffen waterzuivering complex en zeer kostbaar.

Ook de Europese Commissie concludeerde recent dat een zwemwater met de huidige meetsystematiek als ‘excellent’ kan worden beoordeeld, terwijl er tegelijkertijd sprake kan zijn van chemische verontreiniging van het water. De monitoring geeft daarmee geen volledig beeld van de risico’s voor milieu en gezondheid van zwemmers, aldus de Commissie.

90% locaties boven de norm

Uit de data-analyse blijkt dat in alle 262 onderzochte zwemlocaties in 2024 meerdere chemische normoverschrijdingen zijn aangetroffen. Bij sommige stoffen liggen de concentraties op maar liefst 90% van de locaties boven de veilige norm. Dat is een forse verslechtering ten opzichte van tien jaar geleden, toen nog 22% van de wateren voldeed aan de chemische waterkwaliteitsnormen. Ook op andere onderdelen van de waterkwaliteit worden de normen op veel plekken niet gehaald. Dan gaat het bijvoorbeeld om te grote hoeveelheden stikstof en fosfor en de mate van doorzicht. Ook nam het risico op blauwalg de afgelopen vijf jaar toe.

Artikelen