Verbouwing Westfries Museum leidt naar oudste stenen huis van Hoorn
Hoorn heeft onverwacht een nieuwe attractie erbij. Tijdens het funderingsherstel van het monumentale hoofdgebouw van het Westfries Museum aan de Roode Steen uit 1632 zijn zware middeleeuwse muren, kelders en zelfs een stenen traptoren van het oudste bakstenen huis van Hoorn tevoorschijn gekomen.
Inhoud van dit artikel
De locatie van het Westfries Museum geldt als het oudste bewoonde gedeelte van Hoorn: archeologen vonden in archiefstukken al aanwijzingen van het oudste stenen huis in Hoorn, mogelijk daterend uit de 14e eeuw. Voor Archeologie West-Friesland vormt de omvangrijke verbouwing van het museumcomplex een intensieve onderzoeksfase waarvan veel wordt verwacht. Die verwachting is ingelost, aldus archeoloog Christiaan Schrickx. Tijdens het funderingsherstel van het monumentale hoofdgebouw aan de Roode Steen uit 1632 zijn zware middeleeuwse muren, kelders en zelfs een stenen traptoren van het oudste bakstenen huis van Hoorn tevoorschijn gekomen.
De verbouwing van het Westfries Museum is momenteel in volle gang. Een belangrijk onderdeel hiervan is funderingsherstel van de diverse panden aan de Roode Steen. Vanwege het aanbrengen van heipalen, stalen balken en betonnen vloeren wordt grond uitgegraven en daarbij komen veel muren, kelders en andere sporen uit het verleden tevoorschijn. Archeologen van de gemeente Hoorn werken intensief samen met aannemer Koninklijke Woudenberg en heibedrijf SPS Heicombinatie om dit belangrijke erfgoed zo zorgvuldig en effectief mogelijk vast te leggen. De verbouwing moet immers ook gewoon doorgaan. Christiaan Schrickx: "De afgelopen weken hebben we met man en macht gewerkt in de kelders onder Roode Steen 1 waarbij we naast de resten van het oudste stenen huis ook een beerput aantroffen.”
Bijzondere vondsten
De archeologen groeven in de grote kelder van het Statencollege, het monumentale hoofdgebouw van het Westfries Museum, in de gewelfkelders van het voormalige Proostenhuis. "De resultaten zijn spectaculair,” aldus de archeoloog. "Onder de betonnen vloeren kwamen de zware muren, kelders en zelfs een stenen traptoren van het oudste bakstenen huis van Hoorn tevoorschijn. Het precieze bouwjaar is nog onbekend, maar het dateert mogelijk uit de 14e eeuw. Dat wordt verder onderzocht met onder andere dendrologie, onderzoek naar de leeftijd van het gebruikte hout. De beerput van het Proostenhuis leverde bovendien een schat aan vondsten op uit de 15e en 16e eeuw. Heel bijzonder voor Hoorn.”
Tot ieders verrassing bleek de betonnen vloer in de kelder eenvoudig op de middeleeuwse bodem gelegd, zonder bijvoorbeeld een pakket zand of puin, En bij verwijderen van het beton kwamen direct de zware funderingen van het grote stenen huis in beeld. "Het moet een bijzonder gebouw zijn geweest, stelt hij. "Toen het werd gebouwd stonden er in de stad vrijwel alleen nog maar eenvoudige houten huizen met meestal rieten daken. Het grote stenen huis had twee kelders met kruisribgewelven en een inpandige stenen wenteltrap. In de kelders van het Westfries Museum stond altijd al een oude muur met twee gemetselde nissen - en dat blijkt nu dus één muur van dit eerste stenen huis te zijn, voorzien van kaarsnissen voor een kandelaar of olielampje. Een hele mooie ontdekking.”
Oorsprong Hoorn
Het archeologisch onderzoek is de komende tijd nog in volle gang. De verwachting is dat er nog meer bewijzen worden gevonden van de huizen die hier in de middeleeuwen stonden. De oudste vondsten tot nu toe gaan terug naar ongeveer 1300: de tijd dat Hoorn als plaats is ontstaan. "De oorsprong van Hoorn ligt dus letterlijk onder het Westfries Museum,” stelt de archeoloog. "Het streven is dat de vondsten straks op die plek voor iedereen te zien zullen zijn. Maar voorlopig is er voor ons archeologen nog jarenlang werk, want het graafwerk is binnenkort klaar, maar dan begint misschien wel de grootste klus voor ons: het verwerken van alle verzamelde gegevens en vondsten. Alleen al het uitzeven van de inhoud van de beerput en vervolgens het in elkaar puzzelen en plakken van alle voorwerpen zal maanden duren. Gelukkig worden we hierbij ondersteund door vrijwilligers.”
De nieuwe informatie leidt tot nieuwe inzichten, benadrukt hij, waarbij het uiteindelijke doel van het archeologische en bouwhistorische werk is om een mooie publicatie met 3D-reconstructies te realiseren van de bebouwing door de tijd heen. "Daarmee kunnen we de oorsprong en opbouw van de stad letterlijk en figuurlijk in beeld brengen.”