3e Waterverhaal slaat aan
Het 3e Waterverhaal over de betekenis van de grote rivieren dat eind 2024 werd gelanceerd begint steeds meer te leven. Er is sinds begin juni een Uitvoeringsprogramma en organisaties benaderen de initiatiefnemers omdat ze graag willen aanhaken. Tamara Toering, programmamanager 3e Waterverhaal, maakt daarom tevreden een eerste tussenbalans op.
Inhoud van dit artikel
Tamara gaat eerst terug naar eind 2024 toen in het decembernummer van Recreatie & Toerisme een interview verscheen met Adri Ooms, programmacoördinator Gastvrij Overijssel. Hij introduceerde bij de lezers het 3e Waterverhaal, een belevingsconcept dat gaat over de grote rivieren en hun betekenis in het verleden, heden en toekomst voor ons land en onze landschapsinrichting. Het belevingsconcept bevat veertien deelgebieden, de zogenaamde ‘rondjes’ met ankerpunten, waaromheen vijf verhaalaccenten worden uitgewerkt. (ZIE KADER) "Met dat belevingsconcept en de Leidraad Bestemmingsmanagement als basis hebben we in maart 2025 het ‘Uitvoeringsprogramma 3e Waterhaal; de rivier, je kunt er niet omheen’ ontwikkeld, dat in juni 2025 door de bestuurlijke kopgroep is geaccordeerd.
Het programma heeft als focusperiode 2025 en 2026. In het uitvoeringsprogramma staat dat we aan de ene kant de verhaallijn van het 3e Waterverhaal beter voor het voetlicht willen brengen en dat we aan de andere kant het belevingsaanbod in het rivierengebied willen versterken.” Ze legt uit waarom dat laatste belangrijk is: "We horen vaak over de IJssel: ‘het is de mooiste rivier van Nederland maar we kunnen er niet dichtbij komen’. Hetzelfde wordt ook over de (Neder)Rijn, de Waal en de Maas gezegd.”
Vier programmalijnen
De strategie richt zich daarom op vier programmalijnen: beleefbare verhalen, onderscheidend duurzaam aanbod, communicatie en marketing, en bezoekersmanagement. "Die laatste is een belangrijke reden dat de Veluwe ook meedoet. Zij willen de bezoekers vanuit de kernen weghalen en ze de gouden randen van de Veluwe laten ontdekken. We hebben bij bezoekersmanagement ook gezegd dat het mooi is om daarbij regio-overschrijdend te gaan samenwerken. Dat is belangrijk omdat er in dat gebied verschillende regio’s zijn, die elk hun eigen aanbod creëren en hun eigen marketing hebben. Bezoekers en bewoners denken echter niet in regio’s.”




KPI’s
Op de vier programmalijnen zijn concrete Key Performance Indicatoren (KPI’s) gedefinieerd voor 2025-2026. "Bij beleefbare verhalen hebben we gezegd dat we het narratief willen uitwerken tot een aansprekend koepelverhaal voor bezoeker en bewoner. Op die manier kun je mensen enthousiasmeren voor het 3e Waterverhaal. Daarnaast willen we twee van de vijf verhaalaccenten doorontwikkelen. Zo kunnen we bij Water voor economie, waar Hanzesteden aan is gekoppeld, kijken wat we daarover vanuit ons narratief willen vertellen.”
Bij onderscheidend duurzaam aanbod zijn er ook twee concrete KPI’s. "De eerste is dat we minimaal één nieuwe thematische route willen ontwikkelen. Verder willen we een concreet ontwerp voor een peilstok realiseren, die bij verschillende ankerpunten geplaatst kan worden. Dat ontwerp moet enerzijds qua uitstraling passen bij het ontwerp van de wandel- en fietsroutes en anderzijds duidelijk een symbool zijn voor ons 3e Waterverhaal.” Tamara legt vervolgens het idee achter de peilstok uit: "Bij ankerpunten en op andere belevingslocaties in het gebied wordt informatie verstrekt die zowel visueel als inhoudelijk een eenheid vormt.
Deze plekken gaan we van herkenbare signing voorzien. Te beginnen met peilstokken, met bijvoorbeeld informatie over de waterhoogten. De peilstokken zijn voorzien van QR-codes met daarachter aanvullende informatie in de vorm van Augmented Reality, podcasts of anderszins. Elke locatie kan doorverwijzen naar een volgende locatie waardoor het belevingsconcept aan betekenis wint. Routes kunnen daarbij fungeren als verbinder.”
In het kader van de derde programmalijn, communicatie en marketing, is een landingspagina ontwikkeld waar alle informatie over het 3e Waterverhaal te vinden is. "Nu is dat nog een B2B-landingspagina, waar we proberen partners te laten aanhaken. Voor de bezoekers is die pagina nog niet aantrekkelijk.” Een toekomstige website voor het 3e Waterverhaal moet bovendien geen zoveelste platform zijn: "We hebben al de regiowebsites en bijvoorbeeld de website over Hanzesteden. Ook is er al het platform Onze IJssel, waarop allerlei IJsselverhalen worden verteld. Daarom kijken we nu met Onze IJssel wat we samen kunnen doen zonder elkaar te beconcurreren. Uiteindelijk is het de bedoeling dat er ook een website voor consumenten komt over het 3e Waterverhaal. Daarop wordt niet het aanbod van andere websites herhaald. Het wordt meer een portal, waar de interesse van mensen voor het 3e Waterverhaal wordt getriggerd. Het streven is om die B2C-website in 2026 te lanceren.” Daarbij wordt ook de naam ‘3e Waterverhaal’ tegen het licht gehouden. "Is het wel de juiste betiteling voor de consument of moet je bijvoorbeeld meer richting ‘rivierenverhaal’?”
Tamara benadrukt dat daarbij niet alleen wordt ingezet op bezoekers, maar zeker ook op de eigen bewoners in het gebied. "Mensen willen namelijk graag weten wat er in de eigen achtertuin speelt en wat ze op en aan het water kunnen beleven.”


Initiatieven van onderop
Tamara vindt het mooi om te zien dat er van onderop initiatieven zijn gekomen nadat het 3e Waterverhaal van start ging: "Ze zien kansen om aan te haken. Een voorbeeld is dat er begin oktober bij ‘rondje’ 1 en 2 (Het begin van de Rijndelta en Hoofdkraan van Nederland) een sessie is georganiseerd door de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen en gemeente Zevenaar om het verhaal van het gebied vorm te geven en verder uit te dragen. Er is daar al veel op het gebied van water, maar ze willen graag samen het verhaal vormgeven: welke waterverhalen zijn er al en welke kansen zijn er voor nieuwe beleefbare projecten?”
Een ander voorbeeld is Museum De Bastei, een belevingsmuseum aan de Waalkade in Nijmegen. "Zij hebben ons benaderd omdat ze kansen zien aan te haken bij het 3e Waterverhaal en willen graag in gesprek.” De Bastei is niet de enige: "Ook Infocentrum IJssel Den Nul in Olst-Wijhe en het Voerman Stadsmuseum in Hattem hebben zich al gemeld. Al die initiatieven zijn rondjesoverstijgend en bieden kansen het 3e Waterverhaal nog beter te vertellen.”
Een mooi voorbeeld maakte Tamara mee bij een bijeenkomst over het 3e Waterverhaal met ondernemers uit Heerde en Wapenveld. "Visit Heerde heeft zelf een mooi project met luisterbankjes. Die bankjes staan op mooie uitzichtplekken en zijn voorzien van een QR-code. Bezoekers kunnen via die QR-code een verhaal beluisteren. Erica Hottinga, Manager Visit Heerde suggereerde om die luisterbankjes op meerdere plekken langs de rivier te plaatsen, zodat het verhaal van de IJssel verteld kan worden.”
ANWB
Ook de ANWB heeft zich gemeld. "Zij hebben de uitgave ‘Recreatie in het Rivierengebied; Handreiking en Kansenkaart’. De ANWB was benaderd door de Gebiedscoöperatie IJsseldelta (tussen Zwolle, Kampen en Hasselt) om gezamenlijk een pontjesroute te realiseren. Zij wilden daar graag verder over spreken in het kader van het 3e Waterverhaal. Het mooie is dat de pontjesroute nu in het voorjaar van 2026 ook echt officieel wordt gelanceerd. Bovendien gaan we samen kijken met de ANWB of er nog meer pontjesroutes in het gehele gebied van het 3e Waterverhaal zijn te realiseren.”
Inmiddels wordt er hard gewerkt om het aanbod in de veertien rondjes in kaart te brengen. "We kijken wat er al is en waar er nog witte plekken zijn. Vervolgens kijken we of daar iets extra’s ontwikkeld moet worden of dat het voldoende is om bepaalde verhaallijnen en routes met elkaar te verbinden.”
Uitdagingen
Ondertussen zijn er ook uitdagingen. "We merken dat er veel enthousiasme is voor het 3e Waterverhaal. Mensen vinden dat het verhaal klopt: de rivieren hebben een groot deel van Nederland gevormd. Ze worden ook enthousiast van het idee om samen de rivieren beter beleefbaar te maken.” Ze maakt wel een kanttekening bij dat laatste: "Je kunt alleen aanbod ontwikkelen waar het kan. Langs de rivieren ligt ook veel Natura 2000-gebied, waar het niet overal kan.”
Tamara merkt dat provincies, gemeenten, waterschappen en andere potentiële partners zoals Rijkswaterstaat en terreinbeherende organisaties voor financiering enthousiast worden voor concrete projecten en concrete zaken die gerealiseerd worden. "Bij procesfinanciering is dat een stuk lastiger. Terwijl het ook geld en uren kost om van onderaf initiatieven te ondersteunen en om partijen aan te jagen, te verbinden en ze aan te haken bij het 3e Waterverhaal. Nu is het zo dat de partners met wie we het initiatief zijn gestart dit jaar en 2026 een deel van het proces en het uitvoeren van de Uitvoeringsprogramma financieren. Voor nu maar ook voor de jaren erna is meer financiering nodig, want het is een project voor de lange termijn. Daar komt bij dat we nu in de minimale variant zijn gestart. Dus hebben we extra budget nodig om al onze ambities te realiseren.”
Om aan een deel van het budget te komen hebben de initiatiefnemers van het 3e Waterverhaal samen met de gemeenten Zwolle, Kampen, Olst-Wijhe en Zwartewaterland een gezamenlijke Regiodeal-aanvraag gedaan bij de Regiodeal Zwolle. De aanvraag is - op het moment van schrijven - nog niet gehonoreerd. Ook bij de regiodeal Veluwe in Balans zijn aanvragen gedaan. Het project Van Gemaal tot Gemaal is gehonoreerd. In dit project ontwikkelen Waterschap Vallei en Veluwe, gemeente Voorst, gemeente Heerde, gemeente Epe, gemeente Hattem en St. IJsselfruit een route die gemaal Terwolde en gemaal Veluwe in Wapenveld met elkaar verbindt. Het is een meanderende tocht door het prachtige landschap van de IJsselvallei waarbij het verhaal van het water aan de hand van zichtbare en onzichtbare dilemma’s op innovatieve wijze beleefbaar, tastbaar en voelbaar wordt.
2026
Tamara hoopt dat het 3e Waterverhaal ook in 2026 en daarna, een impuls blijft voor initiatieven van onderop. Een andere ambitie is dat in 2026 een aantal verhaallijnen zijn uitgewerkt, zodat mensen een beeld hebben wat ze in het rivierengebied kunnen beleven. "Bovendien hoop ik dat mensen gestimuleerd worden om naar een bepaalde plek te gaan om dat verhaal te zien, te horen en te beleven. En daarbij ook geïnspireerd worden om naar andere plekken te gaan waar andere onderdelen van het 3e Waterverhaal te beleven zijn! Daarbij hoort natuurlijk dat er dan ook een concreet aanbod is ontwikkeld en dat er een aantal peilstokken staat langs de rivieren.”
Dat beleven kan door te wandelen of te fietsen, maar Tamara ziet ook andere mogelijkheden. "Een mooi voorbeeld is de IJsselbiënnale, die zich samen met partners inzet voor een duurzame toekomst van de IJsselvallei. Tijdens de IJsselbiënnale, die van 21 juni tot en met 14 september 2025 plaatsvond, kon je kunst langs de rivier de IJsselbezoeken. Je beleeft de rivier dan echt op een andere manier. Gekoppeld daaraan was een expositie in de Bergkerk in Deventer, waar Wim Eikelboom samen met houtkunstenaar Edward Otten, onder de titel ‘De Luisterwilg’ een grote holle boomstam had geplaatst. In de boomstam lag een matras. Bezoekers kregen de uitnodiging om op de matras te gaan liggen in de holle boom. In de beslotenheid van de boom luisterden ze dan naar het audio-verhaal over een knotwilg langs de rivier in vier seizoen. Een vertelling vanuit het perspectief van de knotwilg zelf. Ik heb Wim Eikelboom voorgesteld om die boom na de expositie ergens langs de IJssel te plaatsen.” Ondertussen komen ondernemers zelf ook al met ideeën: "Voorbeelden daarvan zijn een watertaxi en een kabelbaan over het water. Het zou mooi zijn als ze daarin het zelf kunnen financieren en misschien zelfs dat ze onze ondersteuning aan hen kunnen co-financieren.” &


